ڏکڻ ڪوريا جي ھڪ ٻُڌ ڀڪشو يُلسان جو ڪتاب ”آخري پاتل وڳي ۾ کيسو نہ هوندو آھي“ ان حقيقت جي ياد ڏياري ٿو ته انسان خالي هٿين آيو هو ۽ خالي هٿين ئي موٽي ويندو.
ليکڪ: لِي سانگ ڪِي
اڄ جڏهن مون پنهنجي لائبريريءَ ۾ ڪتابن کي پي ڏٺو ته اتفاق سان منهنجي نظر ”آخري پاتل وڳي ۾ کيسو نہ هوندو آھي“ ڪتاب تي پئي. ڪتاب جو صفحو کوليم ته اندرئين صفحي تي ”لِي سانگ-ڪِي جي نالي혜존 – تحفو قبول فرمايو“ لکيل لفظن سان گڏ يُلسان ڀڪشوءَ جي صحيح ۽ 17 سيپٽمبر 2007ع جي تاريخ پيل هئي. ڀڪشوءَ ھٿان مون کي اهو ڪتاب ملئي 19 سال گذري چڪا آهن.
خوشيءَ جي احساس سان پنهنجي ’ڪتابي سير‘ واري ڪالم ۾ سندس تعارف ڪرائڻ لاءِ جڏهن مون ڀڪشوءَ جا تازا احوال ڳولڻ شروع ڪيا، ته مون کي هڪ غير متوقع خبر ملي. ڀڪشو 14 آگسٽ 2016ع تي، 82 سالن جي عمر ۽ 66 سالن جي روحاني زندگيءَ کانپوءِ وفات ڪري چڪو هو. هن سال سندس ڏهين ورسي هئي. هڪ ڪتاب کي ٻيهر کولڻ جو اهو عمل، اوچتو ڀڪشوءَ کي ياد ڪرڻ ۽ خراجِ تحسين پيش ڪرڻ جو موقعو بڻجي ويو.
1950ع ۾ سنچون جي سونامسا مندر ۾ سُوامي هيبونگ جي نگرانيءَ هيٺ پنهنجي روحاني سفر جي شروعات ڪندڙ يُلسان ڀڪشو سونامسا مندر جو هيڊ، سنچون سٽي ٻڌسٽ ايسوسيئيشن جو صدر، ۽ ڪوريا جي ٻڌسٽ تئگو آرڊر جو سينئر ميمبر رهي چڪو هو. هن مقامي ٻڌمت جي ترقي ۽ سونامسا مندر جي ٻيهر تعمير لاءِ تمام گهڻي محنت ڪئي، ۽ بزرگ جي حيثيت سان چيلن جي تربيت تي به خاص ڌيان ڏنو.
ڀڪشوءَ2005ع ۾ ”آخري پاتل وڳي ۾ کيسو نہ هوندو آھي“ جي عنوان سان ڪتاب شائع ڪرايو. انسان جيڪو آخري لباس (ڪفن) پائيندو آهي، ان ۾ کيسو ناهي ھوندو، اهو جملو سڀني کي ان عام پر ھڪ حقيقت جي ياد ڏياري ٿو ته انسان خالي هٿين آيو هو ۽ خالي هٿين ئي موٽي ويندو. ان جو ذيلي عنوان ’ھي آخري سفر آهي‘ ڪتاب جي بنيادي موضوع کي وڌيڪ نمايان طريقي سان ظاهر ڪري ٿو.
اهو ڪتاب 2011ع ۾ ٻيهر شائع ٿيو، ۽ ڀڪشوءَ جي وفات کانپوءِ 2020ع ۾ ”جيو پبلشنگ“ پاران ٽئين ترميم ٿيل ۽ واڌارو ڪيل ايڊيشن جي صورت ۾ پڙهندڙن وٽ پهتو. هڪ ڪتاب جو سالن کانپوءِ بار بار شائع ٿيڻ ان ڳالهه جو ثبوت آهي ته ڀڪشوءَ جا چيل لفظ ۽ تعليمات ڪنهن خاص دؤر تائين محدود نه هئا.
اهو ڪتاب سخاوت، محبت ۽ پاڻ ۾ ونڊڻ واري زندگي گذارڻ بابت ڳالهائي ٿو. خوشي وڌيڪ شيون گڏ ڪرڻ ۾ ناهي، ۽ جيتوڻيڪ پئسو زندگي گذارڻ لاءِ ضروري آهي، پر اهو رشتن ۽ دلين جو نعم البدل نٿو بڻجي سگهي. ڪنهن انسان جي زندگيءَ جو تعين ان ڳالهه مان نٿو ٿئي ته هن ڇا حاصل ڪيو ۽ ڪيترو گڏ ڪيو، بلڪه ان مان ٿئي ٿو ته هن زندگي ڪيئن گذاري ۽ ڪنهن سان ڇا ونڊيو.
ڪتاب جي پهريون ڀيرو شايع ٿيڻ کان 20 سال پوءِ، اڄ اها تعليم ان وقت کان به وڌيڪ ضروري ۽ اثرائتي محسوس ٿئي ٿي. ماڻهو وڌيڪ مالڪي حاصل ڪرڻ ۽ وڌيڪ بلنديءَ تي پهچڻ لاءِ تيزيءَ سان سان ڊوڙي رهيا آهن. ٽيڪنالوجي تيزيءَ سان ترقي ڪري رهي آهي ۽ زندگي آرامده ٿي وئي آهي، پر اها ڳالهه پڇڻ ته اسان ڇا لاءِ جيئرا آهيون، پوئتي پئجي پئي وڃي. خالي هٿين موٽڻ جي خبر هوندي به، هٿن ۾ جهليل شين کي نه ڇڏڻ جو ڏيک، 20 سال اڳ جي ڀيٽ ۾ اڄ وڌيڪ عام ۽ سڃاتل منظر بڻجي چڪو آهي.
سندس وفات جي ڏهين برسيءَ تي، ”آخري پاتل وڳي ۾ کيسو نہ هوندو آھي“واري سٽ ڪشوءَ جي ڇڏيل روحاني نصيحت اڄ جي انسان لاءِ هڪ سوال بڻجي ٻيهر سامھون اچي ٿي: اسان آخر پاڻ سان گڏ ڇا کڻي سگهون ٿا، ۽ اسان کي هن دنيا ۾ ڇا ڇڏڻ گهرجي؟
ڪتاب بند ڪندي، مان اندرئين صفحي تي لکيل惠存 ”تحفو قبول فرمايو“ وارا لفظ ٻيهر ڏسان ٿو. ڪتاب کي سانڍي رکڻ جي ڀڪشوءَ جي اها هدايت صرف ڪتاب کي نه، بلڪه ان ۾ موجود تعليمات کي به هميشه دل ۾ سانڍي رکڻ جو چيل پيغام محسوس ٿئي ٿي.
اڄوڪو ’ڪتابي سير‘ هڪ ڪتاب جي تعارف سان شروع ٿيو هو. پر ڪتاب کولڻ ۽ ڀڪشوءَ جي نشانين کي ڳولڻ دوران، اهو اوچتو هڪ روحاني سالڪ جي زندگي ۽ تعليمات سان ٻيهر ملڻ ۽ کيس ياد ڪرڻ جو رستو بڻجي ويو. ڀڪشوءَ جي وڃڻ کان 10 سال پوءِ به، سندس لکيل سٽون اڄ به اسان جي سامهون اهو سوال ڪري رهيون آهن:
”تون هن وقت ڇا کي چنبڙيو بيٺو آهين، ۽ آخري وقت ۾ ڇا ڇڏي وڃڻ چاهين ٿو؟“
_____________
لِي سانگ ڪِي ايشيا جرنلسٽس ائسوسيئيشن جو باني صدر ۽ دي ايشيا اين خبر ايجنسيءَ جو چيف ايگزيڪيٽو آھي
