نوان صوبا ۽ پراڻا مسئلا: عوامي مسئلن تان ڌيان هٽائڻ جي حڪمت عملي؟

اڄڪلهه ملڪي ميڊِا ۽ سياسي ايوانن ۾ نون صوبن جي قيام جو بحث زورن تي آهي. اهڙي وقت جڏهن عوام سخت معاشي تنگي، بي روزگاري، هٿرادو مهانگائي ۽ بنيادي سهولتن جي کوٽ  جھڙن مسئلن ۾ ڦاٿل آهي، اهڙن موضوعن جو اُڀرڻ ڪيترائي سوال پيدا ڪري ٿو.

 عرفات حسين لاکو ايڊووڪيٽ

اڄڪلهه پاڪستان ۾ نون صوبن قائم ڪرڻ بابت بحث زور وٺي رهيو آهي. ٽي وي چينلن تي بحث مباحثا، سياسي بيان، سوشل ميڊيا تي تبصرا ۽ مختلف حلقن ۾ ان موضوع تي ڳالهيون ٿي رهيون آهن. پر هڪ عام پاڪستانيءَ جي حيثيت سان مون وٽ هڪ سادو سوال آهي: ڇا واقعي اڄ پاڪستان جو سڀ کان وڏو مسئلو نوان صوبا آهن؟

جڏهن ملڪ جو نوجوان بيروزگار هجي، جڏهن مزدور پنهنجي ٻارن لاءِ ٻن وقتن جي مانيءَ جو بندوبست نه ڪري سگهي، جڏهن مهانگائي ماڻهن جي چُلهين کي ٿڌو ڪري ڇڏيو هجي، جڏهن تعليم ۽ صحت عام ماڻهوءَ جي پهچ کان پري ٿي چڪيون هجن، تڏهن قوم کي نون صوبن جي بحث ۾ اُلجھائڻ ڪهڙي حڪمت عمليءَ جو حصو آهي؟

تاريخ شاهد آهي ته حڪمران طبقا جڏهن به عوام جي اصل مسئلن کان نظرون هٽائڻ چاهيندا آهن ته اهي اهڙا موضوع سامهون آڻيندا آهن جيڪي ماڻهن کي پاڻ ۾ ورهائين. برصغير جي تاريخ ان جو وڏو مثال آهي. صدين تائين مختلف مذهبن، ٻولين ۽ ثقافتن سان واسطو رکندڙ ماڻهو گڏ رهندا هئا. پوءِ  انگريز آيا ۽ “ورهايو ۽ حڪومت ڪريو” جي پاليسي اختيار ڪئي. ماڻهن جي وچ ۾ نفرت، شڪ ۽ تڪرار پيدا ڪيا ويا ته جيئن حڪمرانن جي اقتدار کي ڪو خطرو نه رهي.

افسوس سان چوڻو پوي ٿو ته اڄ به اسان جي سياست ۾ ڪڏهن ڪڏهن ساڳئي سوچ جون جهلڪيون نظر اچن ٿيون. جڏهن قوم کي بلوچستان جي مسئلن، ڪشمير جي صورتحال، خيبر پختونخواهه ۾ امن امان، معاشي تباهي، ڪرپشن، انصاف جي کوٽ ۽ بيروزگاري جهڙن اهم معاملن تي ڳالهائڻ گهرجي، تڏهن بحث جو رخ ڪنهن ٻئي طرف موڙي ڇڏيو وڃي ٿو.

سوال اهو ناهي ته نوان صوبا ٺهڻ گهرجن يا نه؛ سوال اهو آهي ته ڇا انهن سان عام ماڻهوءَ جي زندگي بهتر ٿي ويندي؟ ڇا مهانگائي گهٽجي ويندي؟ ڇا نوجوانن کي روزگار ملي ويندو؟ ڇا اسپتالن ۾ دوائون موجود هونديون؟ ڇا تعليم هر ٻار جي حق بڻجي ويندي؟ جيڪڏهن انهن سوالن جا جواب “نه” آهن ته پوءِ ترجيحون به مختلف هجڻ گهرجن.

پاڪستان جي طاقت ان جي وحدت ۾ آهي، ان جي تنوع ۾ آهي. سنڌي، پنجابي، بلوچ، پشتون، سرائڪي، ڪشميري ۽ گلگتي سڀ هن ملڪ جا برابر جا وارث آهن. اسان کي هڪ ٻئي کان ڌار ڪرڻ نه، پر هڪ ٻئي جي مسئلن کي پنهنجو مسئلو سمجهڻ گهرجي. ڪنهن به صوبي جو درد صرف ان صوبي جو درد ناهي؛ اهو سڄي پاڪستان جو درد آهي.

اڄ ضرورت ان ڳالهه جي آهي ته قوم کي ورهائڻ بدران متحد ڪيو وڃي. ماڻهن کي نسل، ٻولي، صوبي يا قوميت جي بنياد تي هڪ ٻئي جي سامهون بيهارڻ بدران انهن کي هڪ مقصد لاءِ گڏ ڪيو وڃي: هڪ اهڙو پاڪستان جتي انصاف هجي، روزگار هجي، امن هجي، تعليم هجي، صحت هجي ۽ هر شهري کي عزت سان جيئڻ جو حق حاصل هجي.

ڇاڪاڻ⁠تہ قومون نعريبازي سان نه، پر شعور سان زنده رهنديون آهن. ۽ جڏهن عوام پنهنجي اصل مسئلن کي سڃاڻي وٺندو آهي ته پوءِ ڪا به طاقت انهن کي پنهنجي حقن جي جدوجهد کان هٽائي نٿي سگهي.

اڄ سوال نون صوبن جو نه، پر نئين سوچ جو آهي. سوال سرحدن جو نه، پر عوام جي حالت بدلائڻ جو آهي. ۽ سوال ورهاست جو نه، پر پاڪستان جي بقا، ترقي ۽ اتحاد جو آهي.

_____________  

عرفات حسين لاکو ايڊووڪيٽ، سنڌ ھاءِ ڪورٽ