امن ھوندو تہ زندگي مُرڪندي: ترقيءَ جو رستو ۽ سنڌ جي بقا جو سوال
جڏهن سماج ۾ بيچيني، خوف ۽ ناانصافي وڌي وڃي، ته پوءِ تھذيبون پنھنجو توازن وڃائي ويھنديون آهن. اڄوڪي دؤر ۾ سنڌ جي اها ئي پڪار آهي ته اسان کي هڪ اهڙو پائدار امن گهرجي، جتي ٻار بيخوف ٿي اسڪول وڃن ۽ هاري ناري پنهنجي ٻنيءَ تي بي ڊپو ٿي ڪم ڪن.
سنڌ جي شھرن کان وٺي ڳوٺن تائين، ٿر جي واريءَ کان وٺي ڪاڇي جي جبلن تائين، اڄ هڪ ئي صدا گونجي رهي آهي: “امن کپي”.
سنڌ کي امن جو گھوارو بڻائڻ اسان سڀني جو گڏيل خواب ۽ گڏيل ذميواري آهي. ڇاڪاڻ ته جتي امن هوندو، اتي ئي زندگي مرڪندي.
حڪيم پريم چاندواڻي
سنڌ، جيڪا صدين کان پيار، پاٻوهه ۽ ڀائپي جو اهو کليل ڪتاب رهي آهي، جنهن جي هر صفحي تي انسانيت جو درس لکيل آهي. اها ڌرتي جنهن کي صوفين پنهنجي رت سان سيراب ڪيو، اڄ هڪ عجيب ڪرب مان گذري رهي آهي. سنڌ جي شهرن کان وٺي ڳوٺن تائين، ٿر جي واريءَ کان وٺي ڪاڇي جي جبلن تائين، اڄ هڪ ئي صدا گونجي رهي آهي: “امن کپي”.
سچ ته اهو آهي ته ڪنهن به قوم جي ترقي، خوشحالي ۽ سونهن جو دارومدار رڳو بلند عمارتن يا وسيع رستن تي نه، پر اتي رهندڙ ماڻهن جي ذهني سڪون ۽ جان و مال جي تحفظ تي هوندو آهي. جڏهن سماج ۾ بيچيني، خوف ۽ ناانصافي وڌي وڃي، ته پوءِ تهذيبون پنهنجو توازن وڃائي ويهنديون آهن. اڄوڪي دؤر ۾ سنڌ جي اها ئي پڪار آهي ته اسان کي هڪ اهڙو پائدار امن گهرجي، جتي ٻار بيخوف ٿي اسڪول وڃن ۽ هاري ناري پنهنجي ٻنيءَ تي بي ڊپو ٿي ڪم ڪن.
انهي صورتحال کي هنن لفظن ۾ سمجهي سگهجي ٿو:
سنڌ گهري ٿي، امن و امان،
جو امن ڪري، سو امل انسان۔
هتي “امل انسان” مان مراد اهو شخص آهي، جيڪو رڳو پنهنجي ذات لاءِ نه، پر پوري انسانيت لاءِ سلامتيءَ جو پيغام بڻجي. امن رڳو هٿيارن جي خاموشيءَ جو نالو ناهي، پر امن نالو آهي انصاف جو، امن نالو آهي رواداريءَ جو، ۽ امن نالو آهي هڪ ٻئي جي وجود کي تسليم ڪرڻ جو. جيڪو ماڻهو سماج مان نفرت جا ڪنڊا ڪڍي محبت جا گل پوکي ٿو، اصل ۾ اهو ئي هن ڌرتيءَ جو سچو وارث آهي.
امن ڇو ضروري آهي؟
اسان کي اهو سمجهڻو پوندو ته بدامني رڳو رت ناهي وهائيندي، پر اها نسل ڪشي ڪندي آهي. جڏهن امن ناهي هوندو ته:
تعليمي ادارا ويران ٿي ويندا آهن.
معيشت جو چرخو بيهي ويندو آهي.
فنون لطيفه ۽ ثقافت جون رونقون ختم ٿي وينديون آهن.
نئين نسل ۾ مايوسي ۽ وحشت جنم وٺندي آهي.
تنهنڪري، اڄ اسان سڀني کي گڏجي هڪ اهڙي سماج جو بنياد رکڻو پوندو، جتي قانون جي بالادستي هجي. سنڌ جي هر فرد کي “امن جو سفير” بڻجڻو پوندو. اسان کي پنهنجي اندر مان انهن تعصبن، جهيڙن ۽ نفرتن کي ختم ڪرڻو پوندو، جيڪي اسان جي ٻڌي کي کائي رهيا آهن.
امل انسان جي ذميواري
اهو انسان جيڪو امن جو پرچارڪ آهي، تنهن جو رستو ڪٺن ضرور آهي پر اهو ئي رستو نجات جو آهي. سنڌ جي بقا جو دارومدار ان تي آهي ته اسان ڪيتري حد تائين پنهنجي ڌرتيءَ کي پرامن بڻايون ٿا. اسان کي ياد رکڻ گهرجي ته تاريخ رڳو انهن کي ياد رکندي آهي، جن انسانيت جي ڀلائيءَ لاءِ قدم کنيا.
اچو ته اڄ اهو عهد ڪريون ته اسان پنهنجي حصي جو ڏيئو ٻاري، هن اونداهيءَ کي ختم ڪنداسين. سنڌ کي امن جو گهوارو بڻائڻ اسان سڀني جو گڏيل خواب ۽ گڏيل ذميواري آهي. ڇاڪاڻ ته جتي امن هوندو، اتي ئي زندگي مرڪندي.
امن امان آ، خواب اسان جو،
انسانيت آ، نصاب اسان جو.
_________________
حڪيم پريم چاندواڻي شاعر ۽ ڪالم نگار آھي. ھُو لاڙڪاڻي ضلعي جي شھر ڏوڪريءَ ۾ رھي ٿو
