قديم حڪيمن ۽ فلسفين جو چوڻ آهي ته زندگي هڪ اهڙي برف آهي جيڪا هر لمحي رجندي وڃي ٿي. اڄوڪي مادي پرست دؤر ۾ اسان وٽ هر شيءِ جي خبر آهي پر پنهنجي جيون جي خبر ناهي
حڪيم پريم چاندواڻي
ڪائنات جي هن اڻکٽ رڻ ۾ انسان جي حيثيت هڪ اڏرندڙ لغڙ جهڙي آهي، جنهن جي ڏور ڪنهن ٻئي جي هٿ ۾ آهي. اسان جنهن کي ”زندگي“ چئون ٿا، اها اصل ۾ ٻن پساهن جي وچ وارو اهو خال آهي، جيڪو ڏسندي ئي ڏسندي ختم ٿي وڃي ٿو. پريم پنهنجي هن بيت ۾ جنهن سچائيءَ تان پردو کنيو آهي، اها رڳو شاعري ناهي پر هڪ ڊيڄاريندڙ گهنڊ آهي، جيڪو اسان کي غفلت جي ننڊ مان جاڳائي ٿو.
مختصر زندگي: هڪ کُٽڻ يا گهٽ ٿيڻ واري حياتي
اسان اڪثر ڪري ايئن جيئندا آهيون ڄڻ اسان کي ڪڏهن مرڻو ئي ناهي. اسان جا خواب، اسان جا حرص ۽ اسان جا انا جا محل ايڏا وڏا هوندا آهن جو اسان وساري ويهندا آهيون ته هيءُ جيون مختصر آهي. قديم حڪيمن ۽ فلسفين جو چوڻ آهي ته زندگي هڪ اهڙي برف آهي جيڪا هر لمحي رجندي وڃي ٿي. جيڪڏهن اسان ان برف مان شربت نه ٺاهيو ته اها ته ائين به ختم ٿي ويندي. ھن شعر ۾ به ساڳي ڳالهه ڪيل آھي ته وقت جي اها تيز رفتار گاڏي اسان کي منزل تائين پهچائي، ان کان اڳ ضروري آهي ته اسان پنهنجي مسافت جو تعين ڪريون.
خوب خبر رکڻ مان ڇا مراد آهي؟
شعر جو ٻيو حصو ”رکجي ان جي، خوب خبر“ سڄي ڪالم جو نچوڙ آهي. خبر رکڻ مان مراد رڳو جياپو ناهي، پر زندگيءَ جي مقصد جي سڃاڻپ آهي. ان جا ٽي بنيادي رخ ٿي سگهن ٿا:
* پنهنجي ذات جي خبر: انسان کي اها خبر هجڻ گهرجي ته هو ڪير آهي؟ ڪيڏانهن وڃڻو اٿس؟ ۽ سندس وجود جو مقصد ڇا آهي؟ ڇا هو رڳو کائڻ، پيئڻ ۽ سمهڻ لاءِ پيدا ٿيو آهي يا سندس ذميواري ڪجهه وڌيڪ آهي؟
* وقت جي قدر جي خبر: جڏهن جيون مختصر آهي، ته پوءِ ان جو هڪ هڪ پل قيمتي آهي. خوب خبر، رکڻ جو مقصد اهو آهي ته وقت کي فضول بحثن، نفرت ڪندڙ رشتن ۽ ناڪاري سوچن ۾ ضايع نه ڪجي.
* پڄاڻيءَ جي خبر: اها خبر رکڻ ته هڪ ڏينهن هي سڀ ڪجهه ڇڏڻو آهي. جڏهن انسان کي اها خبر هوندي ته هن کي پنهنجي ڪيل هر عمل جو حساب ڏيڻو آهي، ته هو پنهنجي جيون کي وڌيڪ خوبصورت ۽ با مقصد بڻائيندو.
اڄوڪو انسان ۽ غفلت
افسوس جي ڳالهه اها آهي ته اڄوڪي مادي پرست دؤر ۾ اسان وٽ هر شيءِ جي خبر آهي پر پنهنجي جيون جي خبر ناهي. اسان کي خبر آهي ته بازار ۾ ڪهڙي موبائيل نئين آئي آهي، اسان کي خبر آهي ته سياست ۾ ڪهڙو نئون موڙ آيو آهي، پر اسان کي اها خبر ناهي ته اسان جي پنهنجي روح کي ڪهڙي غذا جي ضرورت آهي. اسان مختصر زندگيءَ لاءِ طويل منصوبا بنديون ڪيون ٿا پر ابدي زندگيءَ لاءِ اسان وٽ ڪا تياري ناهي.
حاصل مقصد
هيءُ بيت اسان کي دعوتِ فڪر ڏئي ٿو. هيءُ بيت رڳو پڙهڻ لاءِ ناهي، پر ان تي عمل ڪرڻ لاءِ آهي. زندگي بيشڪ مختصر آهي، پر جيڪڏهن اها خبرداريء سان گذاري وڃي ته اها ئي مختصر زندگي تاريخ بڻجي ويندي آهي. اچو ته اڄ کان پنهنجي زندگيءَ جو جائزو وٺون ۽ پاڻ کان سوال ڪريون ته ڇا اسان واقعي پنهنجي جيون جي خوب خبر رکون ٿا؟
هيءَ فڪري تحرير اسان جي سماج لاءِ هڪ اهڙو آئينو آهي، جنهن ۾ اسان پنهنجي ڪردار کي چٽي نموني ڏسي سگهون ٿا.
_____________
حڪيم پريم چاندواڻي شاعر ۽ ڪالم نگار آھي. ھُو لاِڙڪاڻي ضلعي جي شھر ڏوڪريءَ ۾ رھي ٿو
