تخليقڪار کي حالتن جي طوفانن ۾ بہ پنهنجي اصولن تي قائم رهڻ گهرجي
تخليق جو سڀ کان وڏو امتحان وقت هوندو آهي. جيڪي لفظ رڳو تعريف حاصل ڪرڻ لاءِ لکيا وڃن، اهي وقت جي مٽيءَ ۾ دفن ٿي وڃن ٿا، پر جيڪي لفظ سچ جي باهه ۾ پچن ٿا، اهي تاريخ جي پيشانيءَ تي هميشه لاءِ نقش ٿي وڃن ٿا. قلم جي ذميواري اها آهي ته هو خاموش ماڻهن جو آواز بڻجي، مظلوم جي اميد بڻجي، ۽ مايوس دلين ۾ نئين روشني پيدا ڪري.

حڪيم پريم چاندواڻي
تخليق رڳو لفظن کي هڪ ٻئي سان ڳنڍڻ جو نالو ناهي، پر اها انسان جي اندر روشن ڪندڙ اهڙي روشني آهي، جيڪا وقت جي اونداهين کي به مات ڏئي سگهي ٿي. سچي تخليق ڪنهن هڪ دل يا هڪ دؤر جي ترجمان نه هوندي آهي، بلڪه اها ڌرتيءَ جيان سڀني کي پنهنجي هنج ۾ جاءِ ڏيندي آهي ۽ آسمان وانگر سڀني لاءِ بيحد ۽ بي ڪناره هوندي آهي. جيڪا تخليق حدن ۾ قيد ٿي وڃي، اها جلد وسري وڃي ٿي، پر جيڪا ڌرتي ۽ امبر جي وسعت اختيار ڪري، اها نسلن تائين زنده رهندي آهي.
قلم جي عظمت ان ۾ ناهي ته اهو رڳو قصا لکي يا لفظن جا محل اڏي، پر ان جي اصل عظمت اها آهي ته اهو انسان جي سوچ کي نئون رستو ڏيکاري. جڏهن لکڻي جبلن جهڙي مضبوط ٿئي ٿي ته ڪو به طوفان ان کي لوڏي نٿو سگهي، ۽ جڏهن اها سمنڊ جهڙي گهرائي رکي ٿي ته هر پڙهندڙ پنهنجي پنهنجي فهم موجب ان مان موتي چونڊي سگهي ٿو.
عظيم ادب هميشه انسان کي انسان سان ملائڻ جو ڪم ڪيو آهي. اهو نفرتن جون ديوارون نه، پر محبت جون پليون تعمير ڪندو آهي. اهڙي لکڻي ۾ نه تعصب هوندو آهي، نه تنگ نظري، ان ۾ صرف سچائي، انصاف، همدردي ۽ انسانيت جي خوشبوءِ هوندي آهي. اهو ئي سبب آهي جو دنيا جا وڏا اديب ۽ شاعر فقط پنهنجي قوم جا ئي نه، پر سڄي انسانيت جو سرمايو بڻجي ويندا آهن۔
تخليق جو سڀ کان وڏو امتحان وقت هوندو آهي. جيڪي لفظ رڳو تعريف حاصل ڪرڻ لاءِ لکيا وڃن، اهي وقت جي مٽيءَ ۾ دفن ٿي وڃن ٿا، پر جيڪي لفظ سچ جي باهه ۾ پچن ٿا، اهي تاريخ جي پيشانيءَ تي هميشه لاءِ نقش ٿي وڃن ٿا. قلم جي ذميواري اها آهي ته هو خاموش ماڻهن جو آواز بڻجي، مظلوم جي اميد بڻجي، ۽ مايوس دلين ۾ نئين روشني پيدا ڪري.
اڄ جي دؤر ۾ معلومات جي کوٽ ناهي، پر بصيرت جي کوٽ ضرور آهي. لکڻ وارا گهڻا آهن، پر اهڙا قلمڪار گهٽ آهن، جيڪي پڙهندڙ جي سوچ ۾ انقلاب آڻي سگهن. اصل ليکڪ اهو آهي، جيڪو پڙهندڙ کي رڳو پڙهڻ تي مجبور نه ڪري، پر سوچڻ، سمجهڻ ۽ پنهنجو پاڻ کان سوال ڪرڻ تي به مجبور ڪري.
جبل اسان کي استقامت سيکارين ٿا. هوائن، برفن ۽ زلزلن جي باوجود پنهنجو وجود قائم رکن ٿا. اهڙيءَ طرح تخليقڪار کي به حالتن جي طوفانن ۾ پنهنجي اصولن تي قائم رهڻ گهرجي. سمنڊ وري عاجزيء جو سبق ڏئي ٿو. هزارين نديون ان ۾ اچي ملن ٿيون، پر هو ڪنهن کي رد نٿو ڪري. اهڙيءَ طرح وڏي دل وارو قلمڪار هر سٺي خيال کي قبول ڪري ٿو ۽ هر مثبت سوچ کي پنهنجي اظهار جو حصو بڻائي ٿو.
ڌرتي هر رنگ، هر نسل ۽ هر ٻوليءَ کي پنهنجي هنج ۾ پاليندي آهي. آسمان سڀني تي هڪجهڙو ڇانيل هوندو آهي. جيڪڏهن تخليق به اهڙي وسيع نظر هجي، ته دنيا مان نفرت، انتهاپسندي ۽ ورهاست جا ڪيترائي پاڇا ختم ٿي سگهن ٿا. ادب جي سڀ کان وڏي خدمت اها آهي ته اهو دلين کي ويجهو آڻي، انسان کي پنهنجي اصل سڃاڻپ انسانيت سان ٻيهر جوڙي.
هيءُ هر ان قلمڪار لاءِ پيغام آهي، جيڪو پنهنجي لکڻيءَ کي وقتي واه واهه کان مٿانهون کڻي دائمي اثر پيدا ڪرڻ چاهي ٿو. لفظن کي وسعت، فڪر کي گهرائي، ڪردار کي مضبوطي ۽ انسانيت کي مرڪز بڻائڻ ئي اهڙي تخليق جو بنياد آهي، جيڪا صدين تائين زنده رهي ٿي.
حقيقت ۾، دنيا کي اڄ اهڙن قلمڪارن جي ضرورت آهي، جيڪي دلين کي روشن ڪن، سماج کي سنوارين، ۽ ايندڙ نسلن لاءِ اميد، علم ۽ اخلاق جو اهڙو سرمايو ڇڏي وڃن، جيڪو ڌرتيءَ جيان زرخيز، آسمان جيان وسيع، جبلن جيان اٽل ۽ سمنڊ جيان بي انتها عميق هجي. اهڙي تخليق ئي ادب جي حقيقي عظمت، انسانيت جي سچي خدمت ۽ قلم جي دائمي فتح آهي.
__________

حڪيم پريم چاندواڻي شاعر ۽ ڪالم نگار آھي، ۽ ڏوڪري شھر ۾ رھي ٿو



