اڄ شهر جا ڪيترائي بنيادي نظام زوال جو شڪار آهن. ٽريفڪ جو بي ترتيب دٻاءُ، ڀڳل روڊ رستا، ڪچري جو ناقص انتظام، آلودگي، پاڻي ۽ نيڪال جا مسئلا، والار، غير قانوني اڏاوتون ۽ سرڪاري ۽ عوامي زمينن تي قبضا شهر جي زندگي کي سخت متاثر ڪري رهيا آهن.
ڊاڪٽر جئپال ڇاٻڙيا
ڪراچي رڳو پاڪستان جو هڪ شهر ناهي، پر پاڪستان جو معاشي دروازو، سڀ کان وڏو واپاري مرڪز، بندرگاهه وارو شهر ۽ دنيا سان ڳنڍيل هڪ بين الاقوامي شهر آهي.
ڪنھن وقت ڪراچي پنهنجي صفائي، امن، خوبصورت رستن، منظم ٽريفڪ، بهتر شهري انتظام ۽ صاف سامونڊي ڪناري جي ڪري مشهور هو. پرڏيهي مهمان ۽ سياح ڪراچي ايندا هئا ۽ شهر جي مهمان نوازي، رونق ۽ شهري زندگي مان لطف اندوز ٿيندا هئا. ڪراچي کي صحيح معني ۾ روشنين جو شهر چيو ويندو هو.
اڄ شهر جا ڪيترائي بنيادي نظام زوال جو شڪار آهن. ٽريفڪ جو بي ترتيب دٻاءُ، ڀڳل روڊ رستا، ڪچري جو ناقص انتظام، آلودگي، پاڻي ۽ نيڪال جا مسئلا، والار، غير قانوني اڏاوتون ۽ سرڪاري ۽ عوامي زمينن تي قبضا شهر جي زندگي کي سخت متاثر ڪري رهيا آهن.
ڪراچي جي قسمت اھڙي نه هجڻ گهرجي.
اسان جو خواب
ڪراچي لاءِ هڪ جامع ۽ ڊگهي مدي وارو ڪراچي چارٽر تيار ڪيو وڃي، جنهن تي سنڌ حڪومت، وفاقي حڪومت، بلدياتي ادارا ۽ شهر جا سڀ لاڳاپيل ادارا عمل ڪن.
اسان اهڙو ڪراچي شھر چاهيون ٿا جتي:
– شهري محفوظ ۽ آسان سفر ڪري سگهن؛
– روڊ ۽ عوامي هنڌ صاف هجن؛
– قانون سڀني لاءِ برابر هجي؛
– روڊ ۽ فوٽ پاٿ معياري هجن؛
– سمنڊ ۽ سامونڊي ڪنارو محفوظ هجي؛
– عوامي ۽ سرڪاري زمين قبضن کان محفوظ هجي؛
– ڪاروبار ۽ سيڙپ کي واڌارو ملي؛
– پرڏيهي ۽ ملڪي سياح اعتماد سان اچن؛
– ٻارن لاءِ پارڪ ۽ محفوظ عوامي جايون هجن؛
– حڪومتي ادارا شفاف ۽ جوابده هجن۔
ڪراچي چارٽر جا 10 اهم نقطا
1۔ بااختيار ميٽروپوليٽن نظام
ڪراچي لاءِ بااختيار، مالي طور مضبوط ۽ پروفيشنل ميٽروپوليٽن نظام قائم ڪيو وڃي، جنهن جون ذميواريون واضح هجن.
2۔ 25 سالن جو ماسٽر پلان
ڪراچي جي ترقي لاءِ 25 سالن جو قانوني طور محفوظ ماسٽر پلان ٺاهيو وڃي، جيڪو سياسي تبديلين سبب ختم يا تبديل نه ٿئي.
3۔ جديد پبلڪ ٽرانسپورٽ ۽ ٽريفڪ نظام
بس، بي آر ٽي، ريل ۽ ٻين سفري ذريعن کي هڪ مربوط نظام ۾ آندو وڃي. ٽريفڪ سگنل، پارڪنگ، روڊن جي ڊيزائن ۽ ٽريفڪ قانونن تي مؤثر عمل ڪرايو وڃي.
4۔ صاف پاڻي ۽ جديد نيڪال جو نظام
هر پاڙي کي صاف پاڻي، مناسب سيوريج ۽ گندي پاڻي جي سائنسي صفائي جي سهولت ڏني وڃي. بنا صفائي جي گندو پاڻي سمنڊ ۾ ڇوڙ ڪرڻ بند ڪيو وڃي.
5۔ صاف ڪراچي پروگرام
گهر گهر ڪچرو گڏ ڪرڻ، ڪچري کي الڳ ڪرڻ، ري سائيڪلنگ ۽ مناسب تلفي جو جديد نظام قائم ڪيو وڃي. هر ٽائون جي صفائي جي ڪارڪردگي عوام آڏو رکي وڃي.
6۔ زمينن تي قبضن جو خاتمو
پارڪ، راندين جا ميدان، اسڪول، اسپتال، روڊ، فوٽ پاٿ، رفاهي پلاٽ، ريلوي ۽ سرڪاري زمينون ۽ سامونڊي علائقا غير قانوني قبضن کان محفوظ ڪيا وڃن.
7۔ معياري روڊ، فوٽ پاٿ ۽ آلودگي تي ضابطو
روڊن جي بار بار عارضي مرمت بدران معياري تعمير ڪئي وڃي. فوٽ پاٿ بحال ڪيا وڃن. گاڏين جي دونهين، صنعتي آلودگي، تعميراتي مٽي ۽ کليل هنڌن تي ڪچرو ساڙڻ تي سخت عملدرآمد ڪيو وڃي.
8۔ پروفيشنل پوليس ۽ قانون جي حڪمراني
ڪراچي جي شهرين، واپارين ۽ سياحن کي محفوظ ماحول فراهم ڪيو وڃي. پوليس کي جديد تربيت ۽ وسيلا ڏنا وڃن ۽ قانون سڀني تي برابر لاڳو ڪيو وڃي.
9۔ سمنڊ، پارڪن ۽ تاريخي ورثي جي بحالي
ڪراچي جو سمنڊ، سامونڊي ڪنارو، مينگرووز، پارڪ ۽ تاريخي عمارتون عوامي اثاثا آهن. سامونڊي ڪناري کي صاف ۽ محفوظ ڪيو وڃي ۽ ڪراچي جي تاريخي ۽ ثقافتي ورثي کي محفوظ رکيو وڃي.
10۔ ڪراچي کي عالمي سيڙپ ۽ سياحت جو مرڪز بڻائڻ
ڪراچي کي صاف، محفوظ ۽ ڪاروبار دوست بين الاقوامي شهر بڻايو وڃي. ايئرپورٽ کان شهر تائين اهم رستن، ڪاروباري مرڪزن، سامونڊي علائقن ۽ سياحتي هنڌن کي بهتر بڻايو وڃي ته جيئن ملڪي ۽ پرڏيهي سيڙپڪاري ۽ سياحت کي هٿي ملي.
ڪراچيءَ جي عوام لاءِ پيغام
ڪراچي کي وڌيڪ نعرن جي نه، پر مضبوط ادارن، بهتر منصوبابندي، قانون جي حڪمراني، شفافيت ۽ مسلسل عملدرآمد جي ضرورت آهي.
ڪراچي جا شهري صاف روڊن، محفوظ رستن، صاف پاڻي، بهتر نيڪال، مؤثر ٽرانسپورٽ، صاف هوا ۽ محفوظ عوامي هنڌن جا حقدار آهن.
اسان جو مقصد صرف ماضي کي واپس آڻڻ نه، پر ايندڙ نسل لاءِ اڄ کان به بهتر ڪراچي تعمير ڪرڻ آهي.
اچو ڪراچيءَ کي ٻيهر صاف ڪريون۔
اچو ڪراچيءَ کي محفوظ بڻايون۔
اچو ڪراچيءَ جي زمين ۽ سمنڊ جي حفاظت ڪريون۔
اچو ڪراچيءَ جا نظام ٻيهر تعمير ڪريون۔
اچو ڪراچيءَ کي ٻيهر روشنين جو شهر بڻايون۔
___________
ڊاڪٽر جئپال ڇاٻڙيا، ڪراچي
