ڇا توهان کي پنهنجي صبر جي شرح (Patience Quotient – PQ) جي خبر آهي؟

PQ پنهنجي جذبات ۽ فيصلي سازي کي مڪمل طور بي قابو ٿيڻ کان بچائيندي انتظار، غير يقيني صورتحال ۽ تڪليف کي برداشت ڪرڻ جي صلاحيت آهي.

لِي سانگ-ڪِي  لکي ٿو

سئول: ماڻهو ان شئي کي گهڻو وقت ياد ناهن رکندا جنهن جو ڪو نالو ناهي هوندو. چاهي ڪو واقعو ڪيترو به اهم ڇو نه هجي، ان کي بيان ڪرڻ لاءِ لفظ نه هجڻ جي صورت ۾، اهو اڪثر صرف منتشر حقيقتن جو هڪ مجموعو بڻجي رهجي ويندو آهي.

منهنجو مڃڻ آهي ته هڪ صحافيءَ جو ڪم صرف حقيقتون ڳولي ڪڍڻ سان ختم نٿو ٿئي. ان ۾ انهن حقيقتن جي گڏيل نقطن کي ڳولڻ، انهن کي هڪ مفهوم  ۾ آڻڻ، ۽ هڪ اهڙي ٻولي تخليق ڪرڻ به شامل آهي جنهن کي ماڻهو ياد رکي سگهن ۽ استعمال ڪري سگهن.

IQ به هڪ اهڙو ئي اصطلاح هو. 1912ع ۾ جرمن نفسيات دان وليم اسٽرن “انٽيليجنس ڪوشينٽ” (ذھانت جي شرح) جو تصور پيش ڪيو، ۽ اهي ٻه اکر ‘IQ’ آخرڪار ذھني صلاحيت کي بيان ڪرڻ لاءِ هڪ عالمگير سڃاڻپ بڻجي ويا.

پوءِ 1990 واري ڏھاڪي ۾ EQ آيو. خيال اهو هو ته صرف ذهانت ئي ڪافي نه هئي؛ پنهنجي ۽ ٻين جي جذبات کي سمجهڻ ۽ انهن کي سنڀالڻ جي صلاحيت به اهميت رکي ٿي. EQ ڊينيئل گولمين جي 1995ع واري ڪتاب Emotional Intelligence ذريعي وڏي پيماني تي مشهور ٿيو.

اڄڪلهه، آئون انهن ۾ هڪ ٻيو اضافو ڪرڻ چاهيان ٿو: PQ – پيشينس ڪوشينٽ (صبر جي شرح).

البته، PQ ايماندارانه طور IQ وانگر ڪو معياري نفسياتي ٽيسٽ ناهي، ۽ نه ئي آئون ان کي ڪنهن علمي نظريي طور پيش ڪري رهيو آهيان. آئون صرف ان صلاحيت کي هڪ يادگار نالو ڏيڻ چاهيان ٿو جيڪا اسان جي دور ۾ ڏينهون ڏينهن گھٽبي پئي وڃي.

PQ جو ڇا مطلب آهي؟

آئون ان جي سمجھاڻي هن ريت ڏيندس: “پنهنجي جذبات ۽ فيصلي سازي کي زيان کان بچائيندي، انتظار، غير يقيني صورتحال ۽ تڪليف کي برداشت ڪرڻ جي صلاحيت.”

جڏهن بس دير سان اچي ٿي، جڏهن ڪنهن فون ڪال يا ميسيج جو جواب نٿو ملي، جڏهن شيون منصوبابنديءَ موجب نٿيون ٿين، يا جڏهن ٻيا اسان سان اختلاف ڪن ٿا، تڏهن اسان ڪيترو وقت انتظار يا برداشت ڪري سگهون ٿا؟

جڏهن اسان جو گهربل نتيجو فوري طور سامھون نٿو اچي، ڇا اسان ڪاوڙجڻ کان پرهيز ڪري پاڻ کي سوچڻ لاءِ هڪ ٻيو لمحو ڏئي سگهون ٿا؟

سمارٽ فونز دنيا کي وڌيڪ تيز ڪري ڇڏيو آهي. اسان ڳولا ڪيون ٿا ۽ فوري طور جواب حاصل ڪيون ٿا. اسان آرڊر ڏيون ٿا ۽ ٻئي ڏينهن ڊليوري جي اميد رکون ٿا. جيڪڏهن ڪو وڊيو چند سيڪنڊن ۾ اسان کي تفريح نٿو ڏئي، ته اسان ان کي   ڦيرائي اڳتي وڌي وڃون ٿا.

تيزي روزاني زندگيءَ جو هڪ معيار بڻجي چڪي آهي. ان سان گڏوگڏ اسان جي انتظار ڪرڻ جي صلاحيت ڪمزور ٿي وئي آهي.

حيرت انگيز طور تي، شايد ان ئي سبب جي ڪري PQ مستقبل ۾ وڌيڪ اهم بڻجي ويندو.

PQ جو مطلب سڀ ڪجهه سھڻ يا ناانصافي برداشت ڪرڻ ناهي. بلڪه، اها انتظار ڪرڻ جي وقت ۽ عمل ڪرڻ جي وقت جي وچ ۾ فرق ڪرڻ جي صلاحيت آهي – ۽ اهو به ته بغير بي صبري جي پنهنجي فيصلي کي خراب نه ٿيڻ ڏجي.

اڪثر اهم شيون وقت وٺنديون آهن.

ماڻهن جو اعتماد کٽڻ، تعلقات جوڙڻ، پڙهائي ڪرڻ، هڪ تنظيم ٺاهڻ ۽ سماج کي تبديل ڪرڻ ۾ وقت لڳندو آهي. ٻج پوکڻ جي ٻئي ڏينهن ئي ان کي پٽڻ سان اهو تيزيءَ سان نٿو ڦٽي.

گهڻي وقت کان، مون کي مختصر ۽ يادگار اظهارن ۾ مختلف واقعن کي قيد ڪرڻ ۾ دلچسپي رهي آهي.

1990 واري ڏھاڪي جي وچ ۾، مون هڪ اخبار جي آرٽيڪل ۾ “Camelephant” (اُٺ-هاٿي) جو لفظ استعمال ڪيو هو – جيڪو “Camel” (اُٺ) ۽ “Elephant” (هاٿي) جو ميلاپ هو. مون ان کي هڪ اهڙي تنظيم جي متضاد حالت کي بيان ڪرڻ لاءِ استعمال ڪيو هو جيڪا سست هئي، پر پوءِ به محنت سان اڳتي وڌي رهي هئي.

1997ع ۾، سنڊي اخبار لاءِ “نئين ڪوريائي فوج جي 1,800 ڏينهن جي اڻ ٻڌايل ڪهاڻي” جي نالي سان سيريز لکڻ دوران، مون هڪ ٻيو اصطلاح استعمال ڪيو MQ يا “Morale Quotient” (حوصلي جي شرح)، جنهن جو مقصد ڪم يونگ-سام جي انتظاميا دوران فوج ۾ گھٽجندڙ حوصلي کي بيان ڪرڻ هو.

پر ڪو لفظ صرف ان ڪري زنده نٿو رهي جو ڪنهن ان کي هڪ ڀيرو استعمال ڪيو هجي. اهو تڏهن ئي هڪ حقيقي مفهوم بڻجي ٿو جڏهن ماڻهو ان ۾ پنهنجا تجربا ڳولي لهندا آهن ۽ پاڻ ان کي استعمال ڪرڻ شروع ڪندا آهن.

اهو ئي معاملو PQ سان به ٿيندو.

آئون نٿو ڄاڻان ته اهو اصطلاح زنده رهندو يا نه. پر اڄڪلهه، آئون پنهنجي PQ کي ڏينهن ۾  ڪيترائي ڀيرا آزمايل محسوس ڪندو آهيان.

جڏهن به آئون ڪنهن شئي جو انتظار ڪندي بي صبر ٿيندو آهيان، ته آئون پاڻ کان پڇندو آهيان: “اڄ منهنجو PQ اسڪور ڇا آهي؟”

شايد، IQ ۽ EQ سان گڏ، اهو هڪ اهڙو سوال آهي جيڪو اسان ايندڙ سالن ۾ پاڻ کان وڌيڪ اڪثر پڇندي نظر اينداسين.

______________

 لِي سانگ ڪِي ڪوريا جرنلسٽس ايسوسيئيشن جو اڳوڻو صدر ۽ دِي ايشيا اين جو ڇيف ايگزيڪيٽو آھي،

ڏکڻ ڪوريائي خابرو اداري دِي ايشيا اين جي انگريزي سروس جي ٿورن سان