اسان جو ڪو به عمل، لفظ يا فيصلو اھڙو نه هجي جيڪو عام ماڻهوءَ جي زندگيءَ ۾ تڪليف يا برباديءَ جو سبب بڻجي، ڇاڪاڻ ته عام انسان جي دل مان نڪتل دانهن عرش کي لوڏي ڇڏيندي آهي.
حڪيم پريم چاندواڻي
اسان جو سماج هن وقت جنهن نازڪ موڙ تان گذري رهيو آهي، اتي اسان کي پنهنجي عملن ۽ روين تي نظرثاني ڪرڻ جي سخت ضرورت آهي. اڄ اسان جي معاشري ۾ نفرت، ساڙ، ۽ لالچ جي اهڙي باهه لڳل آهي، جنهن ۾ انساني اخلاقيات ۽ رواداري ڀسم ٿي رهي آهي. اخلاقيات ۽ رواداريءَ کي قائم ڪرڻ يا بحال ڪرڻ وقت جي اهم ضرورت آهي۔نفرتن ۽ عداوتن کي ختم ڪرڻ حقيقت ۾ هن وقت جي اهم گهرج ۽ ضرورت آهي.
نفرت ۽ بيحسيءَ جو انجام
تاريخ شاهد آهي ته جڏهن به ڪنهن قوم ۾ ظلم، بيحسي ۽ ناانصافي وڌي آهي، ته ان جو انجام تباهي کانسواءِ ڪجهه به ناهي نڪتو. اسان جو ڪو به اهڙو عمل، لفظ يا فيصلو نه هجي جيڪو عام ماڻهوءَ جي زندگيءَ ۾ تڪليف يا برباديءَ جو سبب بڻجي. ڇاڪاڻ ته عام انسان جي دل مان نڪتل دانهن عرش کي لوڏي ڇڏيندي آهي.
شاهه لطيف جو فڪر ۽ اسان جي ذميواري
اسان جي رهبري لاءِ شاهه عبداللطيف ڀٽائيءَ جو فڪر موجود آهي، جيڪو صبر، رواداري ۽ محبت جو درس ڏئي ٿو. لطيف سرڪار فرمايو آهي ته پنهنجي اندر جي باهه کي قابو ۾ رکو ته جيئن ٻين کي نقصان نه پهچي. اڄ اسان کي ضرورت ان ڳالهه جي آهي ته اسان پنهنجي سماجي بيهڪ ۾ اهي قدر شامل ڪريون جيڪي اسان کي هڪ ٻئي جي ويجهو آڻين، نه ڪي پري ڪن.
قومي ترقيءَ جا بنيادي اصول
ڪنهن به قوم جي ترقي رڳو وڏين عمارتن يا رستي ٺاهڻ سان نه، پر انهن چئن اصولن تي ٻڌل هوندي آهي:
* ايمانداري: هر سطح تي سچائيءَ کي اپنائڻ.
* خدمت: عام ماڻهوءَ جي ڀلائيءَ لاءِ پاڻ پتوڙڻ.
* انصاف: بنا ڪنهن فرق جي حقدار کي حق ڏيڻ.
* محبت ۽ خلوص: نفرت جي باهه کي محبت جي پاڻيءَ سان وسائڻ.
تاريخ جو فيصلو
تاريخ ڪڏهن به انهن کي ياد نه رکندي آهي جن وٽ وڏو اقتدار يا دولت هئي، پر تاريخ انهن کي سونهري لفظن ۾ ياد رکندي آهي جن سچائيءَ جو ساٿ ڏنو ۽ نيڪ عملن ذريعي ماڻهن جي دلين ۾ گهر ڪيو. لالچ ۽ ناانصافي عارضي فائدو ته ڏئي سگهن ٿا، پر اهي مستقل ذلت جو سبب بڻجن ٿا.
اڄوڪي هن ڪالم جو پيغام بلڪل واضح آهي: اچو ته اسين پنهنجي عملن مان نفرت جي آڳ کي ختم ڪريون. اسان کي گهرجي ته سماجي سڌاري لاءِ پنهنجو ڪردار ادا ڪريون ۽ هڪ اهڙو معاشرو جوڙيون جتي امن، سڪون ۽ انصاف جو راڄ هجي. ياد رکو، جڏهن اسين “عام” کي تحفظ ڏينداسين، تڏهن ئي اسان جو “خاص” مستقبل محفوظ ٿيندو.
_______________
حڪيم پريم چاندواڻي شاعر ۽ ڪالم نگار آھي. ھُو لاڙڪاڻي ضلعي جي شھر ڏوڪريءَ ۾ رھي ٿو
