Editor's pickMain Slideڪالم

ترقيءَ جي دعوائن جو ٻيهر جائزو وٺڻ لازمي آهي

جنهن معاشري ۾ محنت ڪندڙ انسان کي پنهنجي پورهئي جو مناسب اجورو نه ملي، جتي مزدور سڄو ڏينهن پگهر وهائڻ باوجود شام جو پنهنجي ٻارن لاءِ ٻن ويلن جي مانيءَ جو بندوبست نه ڪري سگهي، جتي هاري زمين آباد ڪري پر پنهنجي گهر ۾ فاقا ڪاٽي، جتي پگهاردار ماڻهوءَ جي آمدني مهانگائيءَ جي طوفان اڳيان بي وس ٿي وڃي، اتي خوشحاليءَ جي دعوا اجائي آهي.

حڪيم پريم چاندواڻي

دنيا جي تاريخ ۾ بادشاهن جا تخت بدلجندا رهيا، حڪومتن جا نظام ايندا ويندا رهيا، اقتدار جا ايوان آباد ۽ ويران ٿيندا رهيا، پر هڪ حقيقت ڪڏهن به تبديل نه ٿي آهي ته انسان جي زندگيءَ جي بنيادي ضرورتن ۾ سڀ کان اهم ضرورت پيٽ جي بک مِٽائڻ آهي. بک نه ڪنهن بادشاهه جي حڪم کي مڃيندي آهي، نه ڪنهن امير جي دولت کان متاثر ٿيندي آهي ۽ نه ئي ڪنهن غريب جي مجبوريءَ تي رحم کائيندي آهي. بُک جو پنهنجو هڪ بي رحم قانون آهي، جيڪو هر انسان کي پنهنجي موجودگيءَ جو احساس ڏياريندو آهي.

جڏهن پيٽ خالي هجي ته وڏا وڏا فلسفا به انسان کي مانيءَ جو متبادل نٿا ڏئي سگهن. بکئي ماڻهوءَ لاءِ خوبصورت تقريرن کان وڌيڪ هڪ مانيءَ جي قيمت هوندي آهي. ان جي نظر ۾ محلن جي چمڪ، تاجن جو آب تاب ۽ اقتدار جا وڏا منصب تڏهن ئي معني رکن ٿا، جڏهن سندس گهر جي چلهه ٻري، ٻچن کي ماني ملي ۽ خاندان کي عزت سان جيئڻ جو موقعو حاصل هجي. بک انسان جي صبر، سوچ، صلاحيت ۽ ڪڏهن ڪڏهن سندس اصولن جو به امتحان وٺندي آهي.

هتي هڪ بنيادي سوال پيدا ٿئي ٿو ته جنهن معاشري ۾ محنت ڪندڙ انسان کي پنهنجي پورهئي جو مناسب اجورو نه ملي، جتي مزدور سڄو ڏينهن پگهر وهائڻ باوجود شام جو پنهنجي ٻارن لاءِ ٻن ويلن جي مانيءَ جو بندوبست نه ڪري سگهي، جتي هاري زمين آباد ڪري پر پنهنجي گهر ۾ فاقا ڪاٽي، جتي پگهاردار ماڻهوءَ جي آمدني مهانگائيءَ جي طوفان اڳيان بي وس ٿي وڃي، اتي خوشحاليءَ جي دعوا اجائي آهي.

حڪومت جي اصل ڪاميابي وڏين عمارتن، شاندار رستن ۽ ظاهري ترقيءَ جي منصوبن سان ئي نه پر عام ماڻهوءَ جي زندگيءَ ۾ ايندڙ آسانيءَ سان ماپي ويندي آهي. جيڪڏهن ملڪ جو شهري بنيادي ضرورتن لاءِ پريشان آهي، جيڪڏهن روزگار جا دروازا محدود آهن، جيڪڏهن تعليم ۽ علاج عام ماڻهوءَ جي پهچ کان ٻاهر آهن، ته پوءِ ترقيءَ جي دعوائن جو ٻيهر جائزو وٺڻ لازمي آهي. عوام کي اهڙو نظام گهرجي، جتي روزگار سفارش سان نه پر قابليت سان ملي، پورهئي جو قدر ٿئي، محنت جو معاوضو بروقت ملي ۽ ڪنهن به خاندان کي بک سبب پنهنجي عزت نفس جو سودو نه ڪرڻو پوي.

اهو به سمجهڻ ضروري آهي ته پيٽ پوڄا جو مطلب رڳو ماني حاصل ڪرڻ ناهي، پر باعزت روزگار، صاف پاڻي، مناسب رهائش، علاج، تعليم ۽ محفوظ مستقبل به ان جو حصو آهن. انسان کي صرف زنده رکڻ ڪافي ناهي، کيس انسان وانگر جيئڻ جا موقعا ڏيڻ به ضروري آهن. خيرات عارضي سهارو ڏئي سگهي ٿي، پر مستقل روزگار انسان کي خودمختيار بڻائي ٿو. ڪنهن بکئي کي ماني کارائڻ نيڪي آهي، پر اهڙو معاشرو جوڙڻ جتي ڪو به بکيو نه رهي، ان کان به وڏي انسان دوستي آهي.

اسان جي سماج ۾ هڪ ٻيو الميو اهو به آهي ته دولت جي نمائش وڌندي پئي وڃي، پر غريب جي گهر ۾ ضرورتن جي فهرست مختصر ٿيڻ بدران ڊگهي ٿيندي پئي وڃي. هڪ پاسي خوراڪ ضايع ٿئي ٿي، ٻئي پاسي ٻار بک تي سمهن ٿا. هڪ پاسي فضول خرچين تي لکين رپيا خرچ ٿين ٿا، ٻئي پاسي ڪنهن بيمار وٽ علاج لاءِ پئسا ناهن. هيءَ رڳو معاشي اڻبرابري ناهي، پر اجتماعي احساس ۽ سماجي ذميواريءَ جو به امتحان آهي.

اسان کي اهو به نه وسارڻ گهرجي ته بُک جو مسئلو رڳو حڪمرانن جي ذميواري ناهي؛ معاشري جي هر فرد جو به پنهنجو، پنهنجو حصو آهي. واپاري ناجائز منافعي خوريءَ کان پاسو ڪن، ملازم ايمانداريءَ سان فرض ادا ڪن، صاحبِ حيثيت ماڻهو ضرورتمندن جي مدد ڪن، ادارا شفافيت اختيار ڪن ۽ هر ماڻهو پنهنجي ڪمائيءَ ۾ حلال ۽ حرام جي فرق کي اهميت ڏئي. ڇو ته معاشي انصاف تڏهن ممڪن ٿيندو، جڏهن ان سان اخلاقي انصاف به شامل هوندو.

راجا هجي يا پرجا، امير هجي يا غريب، سڀني جي جسم کي خوراڪ جي ضرورت آهي؛ فرق رڳو ايترو آهي ته ڪنهن جي دسترخوان تي نعمتن جا انبار آهن ۽ ڪنهن جي گهر ۾ مانيءَ جو انتظار. تنهنڪري ڪنهن به انسان جي غربت کي سندس ناڪامي قرار ڏيڻ کان اڳ انهن حالتن جو جائزو وٺڻ گهرجي، جن کيس محروميءَ جي ڪناري تي پهچايو آهي. بک کي مذاق نه بڻايو، غربت کي عيب نه سمجهو ۽ ضرورتمند جي مجبوريءَ کي پنهنجي فائدي جو ذريعو نه بڻايو.

اڄ وقت جي اهم ضرورت اها آهي ته اسان اهڙو انسان دوست معاشرو اڏيون، جتي حڪمرانيءَ جو مقصد اقتدار جي حفاظت نه، پر انسان جي خدمت هجي؛ جتي محنت ڪندڙ کي عزت، ڪمزور کي تحفظ ۽ هر ٻار کي خوراڪ سان گڏ تعليم به ملي. ڇاڪاڻ ته بکئي پيٽ سان نه ته خوابن کي پر لڳندا آهن ۽ نه ئي قومون پنهنجي مڪمل صلاحيتن سان اڳتي وڌي سگهنديون آهن.

آخر ۾ اها ڳالهه ذهن نشين ڪرڻ گهرجي ته اقتدار عارضي آهي، دولت اچڻ وڃڻ واري شئي آهي، سڀ عهدا وقت جي حوالي ٿي ويندا آهن، پر ڪنهن بکئي انسان جي اکين ۾ اميد پيدا ڪرڻ ۽ سندس گهر جي چلهه ٻارڻ اهڙو عمل آهي، جيڪو انسانيت جي تاريخ ۾ زنده رهندو. اچو ته رڳو پنهنجي دسترخوان کي آباد ڪرڻ بدران ٻين جي گهرن جي چلهن جو به خيال رکون. حڪمران پاليسين سان، واپاري انصاف سان، صاحبِ حيثيت سخاوت سان ۽ عام ماڻهو پنهنجي حصي جي ذميواري نڀائي؛ ته جيئن بک ڪنهن جي تقدير نه رهي، ماني هر انسان جو بنيادي حق بڻجي.

________

Hakeem Prem-TheAsoaN

حڪيم پريم چاندواڻي شاعر ۽ ڪالم نگار آھي ۽ ڏوڪريءَ ۾ رھي ٿو

ليکڪ جون ٻيون تحريرون

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

هي اشتهار پاڻمرادو ڏيکاريل گوگل ايڊسينس جو اشتهار آهي، ۽ هي ويب سائيٽ سان لاڳاپيل نه آهي.
Back to top button