مُراڪش ۾ سولر ڪُڪرن جو انقلاب: سج جي روشنيءَ سان رڌ پچاءُ
مراڪش ۾ وڏن چمڪندڙ آئينن جي مدد سان سج جي روشنيءَ کي سڌو سنئون رڌڻي واري ٿانوَ تي فوڪس ڪيو ويندو آهي. هي سولر ڪُڪر شمسي توانائيءَ کي گرميءَ ۾ تبديل ڪن ٿا، جنهن جي ڪري گهر وارن کي کاڌو تيار ڪرڻ لاءِ ٻارڻ جي ڪاٺين، ڪوئلي يا گئس وغيره تي ڀاڙڻو نٿو پوي. سنڌ ۾ بہ ھيءُ تجربو انتھائي ڪامياب ٿي سگھي ٿو ڇو تہ سال جو وڏو عرصو ھتي گرمي رھي ٿي.
مانيٽرنگ ڊيسڪ
ڇا توهان کي معلوم آهي ته مراڪش اڄڪلهه هڪ اهڙي جديد ٽيڪنالاجي اختيار ڪري رهيو آهي جيڪا ماحول دوست به آهي ته معاشي طور فائديمند پڻ؟ مراڪش ۾ وڏن چمڪندڙ آئينن (reflective mirrors) جي مدد سان سج جي روشنيءَ کي سڌو سنئون رڌڻي واري ٿانوَ تي فوڪس ڪيو ويندو آهي. هي سولر ڪُڪر شمسي توانائيءَ کي گرميءَ ۾ تبديل ڪن ٿا، جنهن جي ڪري گهر وارن کي کاڌو تيار ڪرڻ لاءِ ٻارڻ جي ڪاٺين، ڪوئلي يا گئس وغيره تي ڀاڙڻو نٿو پوي.
هن سسٽم ۾ اڪثر ڪري پيرابولڪ آئينا (parabolic mirrors) استعمال ڪيا ويندا آهن. اهي آئينا سج جي روشنيءَ کي هڪ ئي مرڪزي نقطي تي گڏ ڪن ٿا. ان جي نتيجي ۾ ايترو تيز گرمي پد پيدا ٿئي ٿو، جو کاڌو سولائيءَ سان اوٻاري، پچائي ۽ تري به سگهجي ٿو. جديد ڊزائنن جا اهي سولر ڪُڪر اٽڪل 200 کان 260 ڊگري سينٽي گريڊ (392 کان 500 ڊگري فارن هائيٽ) تائين گرمي پد تائين پهچي سگهن ٿا، جيڪو روزمرهه جي هر قسم جي رڌ پچاءُ لاءِ ڪافي آهي.
ھن سسٽ جا ماحولياتي ۽ معاشي فائدا آھن. مثال طور ٻارڻ جي خرچن ۾ بچت اھي. ماڻھن کي ٻارڻ خريد ڪرڻ تي وڏا پئسا خرچ ڪرڻا نٿا پون، جنهن سان مستقل بچت ٿئي ٿي.
فضائي گدلاڻ ۾ گهٽتائي ٿئي ٿي ڇو تہ روايتي طريقن جهڙوڪ ڪاٺيون يا ڪوئلا ٻارڻ مان پيدا ٿيندڙ دونھون بند ٿئي ٿو، جنهن سان گهرن جو ماحول ۽ هوا صاف رهي ٿي.
ٻيلن جي حفاظت ٿئي ٿي ڇو تہ ڪاٺين جي گهرج گهٽجڻ سان ٻيلن ۽ جهنگ تي دٻاءُ گهٽجي ٿو. انھيءَ کانسواءِ ڪاربن جي خارج ٿيڻ ۾ گهٽتائي اچي ٿي. تحقيقي رپورٽن مان ثابت ٿيو آهي ته سولر ڪُڪر ڪاربن جي اخراج (carbon emissions) کي وڏي پيماني تي گهٽائڻ ۾ مددگار ثابت ٿين ٿا.
مراڪش ئي ڇو؟
مراڪش جي جاگرافيائي بيهڪ هن ٽيڪنالاجيءَ لاءِ انتهائي موزون آهي. ملڪ جي اڪثر علائقن ۾ سال جا 300 کان وڌيڪ ڏينهن تيز اس هوندي آهي. هيءَ اها نعمت آهي جيڪا توانائي جو هڪ مستقل ۽ ڀروسي لائق ذريعو فراهم ڪري ٿي.
دنيا جڏهن اڄ صاف ۽ سائي توانائيءَ جي حل جي ڳولا ۾ آهي، تڏهن مراڪش جو هي آئينن سان هلندڙ سولر ڪُڪرن جو تجربو هڪ بهترين مثال آهي. هي ثابت ڪري ٿو ته ڪيئن سادي سائنسي سوچ ذريعي اسان ماحول کي نقصان پهچائڻ کان سواءِ پنهنجي روزاني زندگيءَ کي وڌيڪ آسان ۽ پائيدار بڻائي سگهون ٿا.
سنڌ ۾ بہ ھيءُ تجربو انتھائي ڪامياب ٿي سگھي ٿو ڇو تہ سال جو وڏو عرصو ھتي گرمي رھي ٿي.
____________
