1838ع، جڏھن آمريڪي سرڪار چيروڪي قبيلي کي سندن پنھنجي ڌرتيءَ تان بيدخل ڪيو
مانيٽرنگ ڊيسڪ
19ھين صديءَ جي شروعات ۾ وفاقي پاليسيءَ جي منظوريءَ حڪومت کي اھو اختيار ڏئي ڇڏيو ته اھا مقامي قومن (آمريڪا جي اصلوڪن رھواسين) کي سندن اباڻي وطن مان نيڪالي ڏئي سگهي. 1838ع تائين، فوجي دستن چيروڪي خاندانن کي گڏ ڪرڻ شروع ڪيو، ۽ کين پنھنجا گهر، ٻنيون ۽ مقدس جايون ڇڏڻ تي مجبور ڪيو ويو.
اولھ طرف اھو سفر ھزارين ميلن تي پکڙيل ھو ۽ انتھائي ظالماڻي حالتن ۾ طئہ ٿيو. ڪيترن ئي ماڻھن کي پيادل سفر ڪرڻ تي مجبور ڪيو ويو، ۽ اھي پنھنجي سان گڏ رڳو اھو ڪجھ کڻي سگهيا جيڪو کڻڻ ممڪن ھو. کاڌي جي کوٽ ھئي، پناھ گاھون ناڪافي ھيون ۽ بي گهر ٿيل ماڻھن ۾ بيماريون تيزيءَ سان پکڙجي ويون. سرد موسم تڪليفن ۾ ويتر اضافو ڪري ڇڏيو، خاص ڪري وڏڙن ۽ ٻارن لاءِ. ان رستي تي ماڻھن پنھنجون حياتيون ڪنھن جنگ جي ميدان ۾ نه، پر ٿڪ، بيماري ۽ بي يارو مددگار رھڻ ڪري وڃايون.
1830ع واري ڏھاڪي جي آخر ۾، گڏيل رياستن (آمريڪا) جي حڪومت پاران ڪيل ھڪ فيصلي ھڪ اھڙي جبري ھجرت جي شروعات ڪئي جنھن چيروڪي (Cherokee) ماڻھن جي زندگين کي ھميشہ لاءِ بدلائي ڇڏيو. ان کان پوءِ جيڪو ڪجھ ٿيو اھو رڳو ھڪ ھنڌ تان ٻئي ھنڌ وڃڻ نه ھو، پر اھو ھڪ اھڙو سفر ھو جيڪو ڏکن، تڪليفن ۽ بقا جي جاکوڙ سان ڀريل ھو. ھڪ اھڙو سفر جنھن کي اڳتي ھلي آمريڪي تاريخ جي سڀ کان وڌيڪ ڏکوئيندڙ واقعن مان ھڪ طور ياد ڪيو ويو.
ڪيترين ئي نسلن کان، چيروڪي ماڻھو انھن ڏاکڻن اوڀر وارن علائقن ۾ رھندا ھئا جيڪي اڄوڪي آمريڪا جو حصو آھن. انھن پنھنجي زمين سان گهري لاڳاپي واريون برادريون قائم ڪيون ھيون. انھن حڪمرانيءَ جا نظام، ھڪ لکت واري ٻولي تيار ڪئي ھئي ۽ پنھنجي آس پاس جي بدلجندڙ سياسي صورتحال ۾ پاڻ کي ڪيترن ئي طريقن سان جذب ڪيو ھو. پر ان جي باوجود، سندن اھي ڪوششون کين زمين جي وڌندڙ گهرج کان بچائي نه سگهيون، جيڪا وڌندڙ پکيڙ ۽ معاشي لالچ سبب پيدا ٿي رھي ھئي.
19ھين صديءَ جي شروعات ۾ وفاقي پاليسيءَ جي منظوريءَ حڪومت کي اھو اختيار ڏئي ڇڏيو ته اھا مقامي قومن (آمريڪا جي اصلوڪن رھواسين) کي سندن اباڻي وطن مان نيڪالي ڏئي سگهي. قانوني رستن ذريعي مزاحمت ۽ ايتري تائين جو چيروڪي حقن کي تسليم ڪندڙ حق ۾ آيل فيصلن جي باوجود، آخرڪار نتيجو قانون بدران طاقت جي زور تي طئہ ڪيو ويو. 1838ع تائين، فوجي دستن چيروڪي خاندانن کي گڏ ڪرڻ شروع ڪيو، ۽ کين پنھنجا گهر، ٻنيون ۽ مقدس جايون ڇڏڻ تي مجبور ڪيو ويو.
اولھ طرف اھو سفر ھزارين ميلن تي پکڙيل ھو ۽ انتھائي ظالماڻي حالتن ۾ طئہ ٿيو. ڪيترن ئي ماڻھن کي پيادل سفر ڪرڻ تي مجبور ڪيو ويو، ۽ اھي پنھنجي سان گڏ رڳو اھو ڪجھ کڻي سگهيا جيڪو کڻڻ ممڪن ھو. کاڌي جي کوٽ ھئي، پناھ گاھون ناڪافي ھيون ۽ بي گهر ٿيل ماڻھن ۾ بيماريون تيزيءَ سان پکڙجي ويون. سرد موسم تڪليفن ۾ ويتر اضافو ڪري ڇڏيو، خاص ڪري وڏڙن ۽ ٻارن لاءِ. ان رستي تي ماڻھن پنھنجون حياتيون ڪنھن جنگ جي ميدان ۾ نه، پر ٿڪ، بيماري ۽ بي يارو مددگار رھڻ ڪري وڃايون.
جيستائين زنده بچي ويل ماڻھو ان علائقي ۾ پھتا جنھن کي ”انڊين ٽيريٽري“ (Indian Territory) قرار ڏنو ويو ھو، تيستائين ھزارين ماڻھو مري چڪا ھئا. اھو رستو جنھن تان ھو لنگهيا ھئا، اھو ھڪ وڏي ڏک جي علامت بڻجي ويو، ھڪ اھڙو پيچرو جيڪو پنھنجن کان وڇوڙي سان ڀريل ھو، جتي خاندان ٽٽي ويا ۽ برادريون ھميشہ لاءِ تبديل ٿي ويون.
پر اھڙي تباھي ۽ ڏکن جي باوجود، چيروڪي ماڻھو قائم رھيا. انھن اڻڄاتل زمين تي پنھنجي قوم کي نئين سر تعمير ڪيو، ادارا قائم ڪيا، پنھنجي ٻوليءَ کي محفوظ رکيو ۽ انھن ثقافتي روايتن کي برقرار رکيو جيڪي خطري ۾ ھيون پر ختم نه ٿيون ھيون. سندن بقا، ناانصافيءَ جي اڳيان ھمت ۽ اتساھ جو ھڪ وڏو مثال آھي.
چيروڪي ماڻھن جي اھا جبري نيڪالي ڪو اڪيلو واقعو نه ھو. اھو ان وسيع سلسلي جي عڪاسي ڪري ٿو جنھن جو تجربو ان تيزيءَ سان وڌندڙ دور ۾ ڪيترين ئي مقامي قومن ڪيو ھو. ترقيءَ جي نالي تي سڄيون آباديون بي گهر ڪيون ويون ۽ زندگيءَ جا طريقا تباهه ڪيا ويا. انھن عملن اھڙا اثر ڇڏيا جيڪي اڄ به لاڳاپن، پاليسين ۽ سوچن تي اثرانداز ٿين ٿا.
ھن تاريخ کي ياد رکڻ جو مقصد رڳو نقصان جو اعتراف ڪرڻ نه آھي پر ان جي دائمي اثر کي سمجهڻ پڻ آھي. چيروڪي جي نيڪاليءَ جي ڪھاڻي اسان کي حڪومتن جي ذميوارين، ثقافت کي محفوظ رکڻ جي اھميت ۽ اھڙي انصاف جي ضرورت تي سوچڻ جي دعوت ڏئي ٿي جيڪو رڳو لفظن تائين محدود نه ھجي.
اڄ، ان سفر جي ياد انھن ماڻھن جي نسلن ذريعي زنده آھي جن ان رستي تي پنڌ ڪيو ھو. سندن مسلسل موجودگي، ثقافت ۽ آواز اسان کي ياد ڏيارين ٿا ته تاريخ جتي گهرا زخم ڏئي ٿي، اتي اھا طاقت ۽ ھمت جو جذبو پڻ پيدا ڪري ٿي.
اھو رستو جنھن تي کين ھلڻ لاءِ مجبور ڪيو ويو ھو، ان کي تبديل نٿو ڪري سگهجي. پر ان کي سچائي، احترام ۽ ان عزم سان ياد ڪري سگهجي ٿو ته جيئن اھڙي تڪليف کي نه ڪڏھن وساريو وڃي ۽ نه ئي ڪڏھن ٻيهر دھرائي وڃي.
_________________
