پيٽرول جي ڳاٽي ڀڳين قيمتن خلاف سوشل ميڊيا تي طنزيہ ويڙهه ڊجيٽل بغاوت جو نئون رخ اختيار ڪري ورتو آھي. ھاڻي سوال اُٿاريا پيا وڃن تہ قرباني صرف غريب لاءِ؟ پيٽرول جي قيمتن تي حڪمرانن جي منافقت جو پردو چاڪ
نصير اعجاز
پاڪستان هن وقت پيٽرول جي قيمتن ۾ اڻ وڻندڙ واڌ جي سخت اثرن هيٺ آهي، جنهن عوام ۾ ڪاوڙ ۽ بي چينيءَ جي باهه ٻاري ڏني آهي. حڪومت وٽ ڪو به واضح حل نه هجڻ ڪري، سوشل ميڊيا پليٽ فارم احتجاج جو هڪ متحرڪ ميدان بڻجي ويا آهن، جتي طنز يا چِٿر (Satire) کي عوام هڪ طاقتور هٿيار طور استعمال ڪري رهيو آهي.
سوشل ميڊيا تي هڪ مشهور رجحان اهڙا مزاحيه ۽ تکا ڪارٽون ٺاهڻ آهي جيڪي حڪومت جي ناڪاميءَ جو مذاق اڏائين ٿا. هڪ تصوير تمام گهڻي وائرل ٿي رهي آهي جنهن ۾ هڪ ميزائل تي “Petrol – 321” لکيل آهي (321 روپيا پيٽرول جي نئين قيمت آهي). ان ميزائل جي هيٺان اردو ۾ لکيل آهي ته: ”پاڪستان جو هڪ ٻيو ڪامياب تجربو“. هي تصوير ان احساس کي ظاهر ڪري ٿي ته پيٽرول جي قيمت ۾ هي واڌ ڪنهن تباهه ڪندڙ ميزائل وانگر عام ماڻهوءَ جي کيسي تي ڪِري آهي.
هڪ ٻي وائرل ٿيندڙ وڊيو (Reel) ۾ حڪومتي اڳواڻن، بشمول وزيراعظم ۽ سندس ڪابينا کي گڏهن تي سوار ڏيکاريو ويو آهي، جيڪو ملڪي معيشت کي مستحڪم ڪرڻ ۾ سندن ناڪامي تي هڪ سخت طنزيه تبصرو آهي.
اهي طنزيہ تبصرا ۽ ڪارٽون عوام جي گڏيل مايوسي لاءِ هڪ “ريليز والو” جو ڪم ڪن ٿا، جيڪي کين پنهنجا ڏک تخليقي انداز ۾ بيان ڪرڻ جي اجازت ڏين ٿا. هي طنز سياسي بيان بازيءَ کي چيري، حڪمرانن کي جوابده بڻائڻ جي طاقت رکي ٿو. حڪومت جي تضادن کي ظاهر ڪري، اهي آن لائن ميمز (Memes) پاليسي سازن تي عوامي خدشن کي حل ڪرڻ لاءِ دٻاءُ برقرار رکن ٿا.
هاڻي هي ٽوڪون هڪ وڌيڪ سخت ۽ ڪاوڙيل رخ اختيار ڪري چڪيون آهن. عوام صرف پيٽرول جي قيمت کي نشانو ناهي بڻائي رهيو، پر ان سرڪاري اشرافيه کي به نشانو بڻائي رهيو آهي جيڪي هن بحران کان آجا آهن. جڏهن ته عام ماڻهو تيل جي هڪ هڪ ڦڙي جو حساب رکي ٿو، سوين وفاقي ۽ صوبائي وزير، مشير، پارليامينٽ ميمبر ۽ جج اڃا تائين مفت تيل جون وڏا مقدار حاصل ڪري رهيا آهن، جنهن جو خرچ اهي ئي ٽيڪس ڏيندڙ ڀرين ٿا جيڪي هاڻي پاڻ گاڏي هلائڻ جي سگهه نٿا رکن.
اڄڪلهه اهڙا ميمز عام آهن جنهن ۾ هڪ پاسي وچولي طبقي جو ماڻهو پنهنجي موٽرسائيڪل کي ڌڪا هڻندي نظر اچي ٿو ته ٻئي پاسي اعليٰ سرڪاري عهديدارن جي مفت تيل وارن ڪوٽا جا دستاويز ڏيکاريا وڃن ٿا. عوام هاڻي رڳو قيمت تي چِٿر نٿو ڪري، پر ان قيادت جي اخلاقي اختيار تي سوال اٿاري رهيو آهي جيڪا عوام کي ته “قرباني” ڏيڻ جو چوي ٿي پر پنهنجون مراعتون ختم ڪرڻ لاءِ تيار ناهي.
جيتري قدر “تيل جي مراعت يافته” اشرافيه ۽ “تيل کان محروم” عوام وچ ۾ فرق وڌندو، هي چِٿر اوترو ئي وڌيڪ تکي ٿيندي ويندي. هي حڪمرانن لاءِ هڪ مسلسل يادگيري آهي ته عوام تيل جي هر هڪ ليٽر تي نظر رکي ويٺو آهي.
_______________
نصير اعجاز ڪراچيءَ ۾ رھندڙ سينئر صحافي، اديب،محقق، سنڌيڪار ۽ شاعر آھي. سندس يارھن ڪتاب ڇپيل آھن. سندس ھيءُ مضمون انگريزيءَ ۾ ڏکڻ ڪوريا جي خابرو اداري The AsiaN تي شائع ٿيو جنھن جو مشيني ڏاھپ ذريعي ترجمو ڪري پيش ڪيو ويو آھي
