سائنس ۽ ٽيڪنالاجي: چين  AI جي روشنيءَ تي هلندڙ چِپ  ايجاد ڪري ورتي

پيڪنگ يونيورسٽيءَ جي فوٽونڪ چِپ عام GPU کان 149 ڀيرا تيز — دعويٰ درست نڪتي

ڊاڪٽر نثار احمد سولنگي

چين جي پيڪنگ يونيورسٽيءَ مان هڪ نئين تحقيق سامهون آئي آهي، جنهن ۾ اها دعويٰ ڪئي وئي آهي تہ سائنسدانن هڪ اهڙي چِپ تيار ڪئي آهي، جيڪا برقي وسيلن بجاءِ روشنيءَ ذريعي مصنوعي ذهانت (AI) جي حساب ڪتاب سان هلي ٿي،  ۽ اهو بہ عام گرافڪس پروسيسر (GPU) کان اٽڪل 149 ڀيرا تيز رفتار سان. هيءَ خبر جولاءِ 2026ع جي آخر ۾ عالمي ٽيڪنالاجي ذريعن  وٽان گردش ۾ آئي، جنهن کان پوءِ اصل تحقيقي ليک جي جانچ ڪئي وئي.

هيءَ تحقيق نيشنل سائنس رِويو (National Science Review) نالي  رسالي ۾ 19 مئي 2026ع تي شايع ٿي، ۽ 12 جُون 2026ع تي ان ۾ هڪ درستي ڪري نئين سر ترتيب ڏني وئي. ان جا مکيہ ذميوار محقق شيو هاؤون ۽ وانگ شنگجون آهن، جيڪي پيڪنگ يونيورسٽيءَ جي Frontiers Science Center for Nano-optoelectronics سان لاڳاپيل آهن. مقالو کليل رسائي (open-access) ۽ CC-BY لائسنس هيٺ موجود آهي.

▸ رفتار:

عام GPU کان اٽڪل 149 ڀيرا تيز

▸ حسابي طاقت جو استعمال:

صرف 0.116 حصو

▸ رفتار جي ماپ:

1000 تصويرون32×32×32 bits هر هڪ پروسيس ڪرڻ ۾ 105.16 مائيڪرو سيڪنڊ

▸ حسابي رفتار:

اٽڪل 1.969 TFLOPS (DSP وسيلن ذريعي)

▸ نظام:

پنج FPGA چپ، آپٽيڪل سوچ، 400 Gbps ٽرانسيور، 16×16 سوچ ميٽرڪس

▸ گنجائش:

مستقبل ۾ 6.4 Tbps تائين وڌائڻ جي صلاحيت

▸ ڪارڪردگي:

نظرياتي چوٽيءَ جي اٽڪل 94.7 سيڪڙو تائين تاخير-ڪارڪردگي

سائوٿ چائنا مارننگ پوسٽ  پاران استعمال ٿيل “ليگو بلاڪس” واري جوڙ جڪ — يعني ننڍڙا آپٽيڪل يونٽ گڏ ڪري وڏو نظام تعمير ڪرڻ جو تصور  بہ اصل ليک جي وضاحت سان ٺهڪي اچي ٿو۔

احتياطي نُقطو:

ليک جي پنهنجي بحث واري حصي ۾ اهو تسليم ڪيو ويو آهي تہ هيءَ آزمائش اڃا تائين هڪ نسبتاً ننڍڙي 5×5 ڪنووليوشن ڪرنل تائين محدود آهي، جيڪا جديد AI معيارن جي ڀيٽ ۾ ننڍڙو ڪم آهي۔ FPGA جي I/O بينڊوڊٿ ئي وڏي پيماني تي وڌائڻ ۾ اصل رڪاوٽ سمجهي وڃي ٿي۔ يعني هيءَ ايجاد لئبارٽري جي ماحول ۾ شاندار آهي، پر اڃا پيداواري (industrial) پيماني تي نہ آزمائي وئي آهي۔

وسيع رجحان جو حصو

هيءَ ڳالھ ڪو اڪيلو واقعو نہ آهي۔ ٽيڪ ريڊار، اي ويڪ، ۽ اليڪٽروپيجز جهڙن ذريعن پڻ جولاءِ 2026ع جي وچ کان آخر تائين ملندڙ جلندڙ چيني فوٽونڪ-ڪمپيوٽنگ دعوائون رپورٽ ڪيون، جن ۾ ساڳيو نمونو نظر آيو: محدود بينچ مارڪن ۾ متاثر ڪندڙ نتيجا، پر اڃا وڏي پيماني تي پيداوار کان پري۔

نتيجو: هيءَ خبر بنيادي طور تي هڪ حقيقي ۽ درست نموني پيش ڪيل تحقيق تي ٻڌل آهي۔ انگ اکر ملن ٿا، ذريعا معتبر آهن، ۽ رپورٽ ٿيل احتياطي نُڪتا پاڻ ليک مان کنيل آهن۔ ڪا بہ ڳالھ من گھڙت يا غلط نموني پيش نہ ڪئي وئي آهي۔

حوالا

Tao et al., “On-chip large-scale all-optical interconnect for ultra-low-latency deep neural network inference,” National Science Review, 2026. https://doi.org/10.1093/nsr/nwag282

South China Morning Post: https://www.scmp.com/news/china/science/article/3360328/

VnExpress: https://e.vnexpress.net/news/news/education/china-s-peking-university-develops-light-linked-chips-that-run-ai-149-times-faster-than-a-gpu-5096995.html

__________________

ڊاڪٽر نثار احمد علي نواز سولنگي پبلڪ هيلٿ جو ماهر آهي. کيس پرائمري هيلٿ ڪيئر، هيلٿ مئنيجمينٽ، ۽ پاليسي سازيءَ ۾ 28 سالن کان وڌيڪ تجربو آهي. پنهنجي پوري ڪيريئر دوران ھُن اھم عھدن تي ڪم ڪيو. سنڌ يونيورسٽي مان MBBS ۽ گريفٿ يونيورسٽي، آسٽريليا مان ماسٽر آف پبلڪ هيلٿ (MPH) جي ڊگري حاصل ڪيل اٿس. هو نهايت ئي گهڻ-پاسائون علم رکندڙ  شخص آهي، جيڪو قديم تهذيب ۽ جديد ٽيڪنالاجيءَ جي ميلاپ لاءِ ڪم ڪري رهيو آهي. هو سنڌو سڀيتا (انڊس ويلي سولائيزيشن) جي مطالعي ۾ گهري دلچسپي رکي ٿو، خاص طور تي ان جي سامونڊي تاريخ، واپاري نيٽ ورڪ، ۽ برابريءَ واري طرزِ حڪمرانيءَ تي. سعودي عرب ۾ رهندڙ، ڊاڪٽر سولنگي سنڌي ٻولي ۽ ثقافت جي ڊجيٽل تحفظ ۽ ان کي عالمي سطح تي ڦهلائڻ لاءِ اڻٿڪ ڪوششون ڪري رهيو آهي.