ٻُڍل خان ميمڻ: صُوفياڻي خُوشبوءِ سان ٻھڪندڙ ڳوٺ جديد دور ۾ بي حسيءَ جو شڪار

هالا جو تاريخي ڳوٺ ٻڍل خان ميمڻ گدلي پاڻي، تباهه ٿيل انفراسٽرڪچر ۽ تعليمي زبون حاليءَ جو شڪار. صوفيانه روح جو امين خطو پنهنجي بقا لاءِ پڪاري رهيو آهي

سردار اياز ميمڻ

هن ڪائنات جو هڪ اٽل اصول آهي ته جيڪا زمين محبت ۽ تصوف جي خوشبوءِ سان ٻهڪندي آهي، اتي جو ذرو ذرو هڪ مقدس ڪتاب وانگر هوندو آهي. تعلقي هالا جو تاريخي ڳوٺ ٻڍل خان ميمڻ به هڪ اهڙو ئي سرسبز تخيل آهي، جنهن جي مٽيءَ مان صوفي فقراءَ قربان علي ميمڻ جهڙا انسان دوست، سماج سڌارڪ ۽ ڪاپڙي پيدا ٿيا.

شاهه عبداللطيف ڀٽائيءَ جي وائيءَ وانگر، هن ڳوٺ جي فضا ۾ تصوف جو هڪ عجيب سحر آهي. هتي جا ماڻهو اڄ به ان صوفيانه روح جا امين آهن، جيڪو سڄي انسانيت کي هڪ لڙهيءَ ۾ پوئڻ جو درس ڏئي ٿو. پر، افسوس جو اڄ هيءَ روحاني ۽ ادبي زرخيزي رکندڙ ڳوٺ جديد دور جي بي حسيءَ جو شڪار ٿي، پنهنجي وجود جي بقا لاءِ پڪاري رهيو آهي. هوائون اڄ به صوفي فقيرن جو ڪلام جهونگارين ٿيون، پر ڳوٺ جون اکيون پنهنجي بنيادي حقن جي اڻهوند تي لڙڪ لاڙي رهيون آهن.

تاريخي طور تي، مٽياري ۽ هالا جو خطو سنڌ جي علم، ادب، سياست ۽ تصوف جو مرڪز رهيو آهي. سومرا ۽ سما دور کان وٺي اڄ تائين، هن تر جي مٽيءَ وڏا علمي اڪابر ۽ سماجي اڳواڻ پيدا ڪيا آهن. ڳوٺ ٻڍل خان ميمڻ رڳو گهرن جو هڪ مجموعو ناهي، پر هي سنڌ جي ان تهذيبي تسلسل جو حصو آهي، جتي علم کي روشني ۽ سماجي خدمت کي عبادت سمجهيو ويندو هو.

فقير قربان علي ميمڻ جهڙيون شخصيتون هن ڳوٺ جو اهو تاريخي سرمايو آهن، جن پنهنجي سڄي زندگي گيڙو رتا ڪپڙا پائي، لوڀ ۽ لالچ کان پاڪ ٿي، انسانيت جي خدمت ۾ گذاري ڇڏي. تاريخ شاهد آهي ته اهڙن علمي اڪابرن جي ڪري ئي سنڌ جا ڳوٺ سڄي ملڪ لاءِ مشعلِ راهه هوندا هئا.

جيڪڏهن اسان اڄ جي جديد ترقياتي معيارن (Sustainable Development Goals – SDGs) جي روشنيءَ ۾ ڳوٺ ٻڍل خان ميمڻ جي حالتن جو تجزيو ڪريون، ته هڪ انتهائي ڏکوئيندڙ تصوير سامهون اچي ٿي:

 پيئڻ جو گدلو پاڻي

 پاڻي زندگيءَ جو بنياد آهي. سائنسي نقطي نظر کان، خراب ۽ آلوده پاڻي ڳوٺ جي ٻارن ۽ بزرگن ۾ هيپاٽائيٽس، گيسٽرو ۽ ٻيون پيچيده بيماريون پکيڙي رهيو آهي. منطق  چوي ٿو ته صاف پاڻي انسان جو بنيادي حق آهي، جنهن کان ڳوٺ کي محروم رکيو ويو آهي. هتي هڪ جديد آر او (RO) پلانٽ جي فوري ضرورت آهي.

 تباهه ٿيل انفراسٽرڪچر ۽ روڊ

 روڊ ڪنهن به معاشري جي معيشت لاءِ ائين هوندا آهن، جيئن انساني جسم ۾ رت جون رڳون. جڏهن رڳون بند ٿي وڃن ته جسم مفلوج ٿي ويندو آهي. ڳوٺ جو تباهه ٿيل لنڪ روڊ نه رڳو معاشي سرگرمين کي روڪي ٿو، پر ايمرجنسي جي صورت ۾ اسپتال پهچڻ پڻ ناممڪن بڻائي ڇڏي ٿو.

 تعليمي ادارن جي زبون حالي

 اسڪولن جي تباهي رڳو هڪ عمارت جي تباهي ناهي، پر مستقبل جي نسل جي ذهني شعور جو قتل آهي. نيوروسائنس ۽ نفسياتي ماهرن موجب، هڪ غير محفوظ ۽ زبون حال ماحول ۾ ٻار ڪڏهن به اڳتي وڌڻ واري سوچ  پيدا نٿا ڪري سگهن. تعليمي سڌارا ۽ اسڪول جي بلڊنگ جي فوري تعمير منطقي طور تي سڀ کان پهريون قدم هجڻ گهرجي.

 ڊرينيج سسٽم جي اڻهوند ۽ گندگي

نيڪال جو نظام نه هئڻ سبب گندگي جو راڄ آهي، جيڪو مڇرن ۽ مائيڪرو آرگنزمز (بڪٽيريا/وائرس) جي افزائش جو سبب بڻجي ٿو، جنهن سان صحت جا وڏا بحران جنم وٺي رهيا آهن.

 سولر لائيٽس جي کوٽ

 اڄوڪو دور ڪوانٽم ٽيڪنالاجي ۽ سمارٽ انرجي جو آهي. سولر لائيٽس نه هئڻ ڪري رات جو ڳوٺ اونداهيءَ ۾ ٻڏي وڃي ٿو، جيڪو پبلڪ سيفٽي (عوامي تحفظ) جي اصولن جي مڪمل خلاف ورزي آهي.

ڳوٺ ٻڍل خان ميمڻ جي هيءَ حالتِ زار اسان جي انتظامي اڪابرن لاءِ هڪ وڏو سواليه نشان آهي. جنهن مٽيءَ سماج کي صوفيانه امن ۽ روحاني سڪون ڏنو، اڄ اها مٽي پنهنجي وجود جي بنيادي ضرورتن لاءِ سڏڪي رهي آهي.

منطق، سائنس، تاريخ ۽ ادب سڀ گڏجي هڪ ئي نتيجي تي پهچن ٿا: ڳوٺ ٻڍل خان ميمڻ کي فوري طور تي انتظامي ڌيان، صاف پاڻي، پڪي روڊ، محفوظ اسڪول ۽ جديد سهولتن جي ضرورت آهي. هي رڳو هڪ ڳوٺ جو آواز ناهي، پر سنڌ جي ان صوفيانه روح جو آواز آهي جيڪو پنهنجي حقن جي بحاليءَ جو گهرجائو آهي. انتظاميه کي گهرجي ته هو هتي جي محرومين جو فوري تدارڪ ڪري هن تاريخي ڳوٺ کي زندهه بڻائي.

___________________

سردار اياز ميمڻ فري لانس ليکڪ ۽ سماجي ڪارڪن آھي