هڪڙو جيون، سئو کٽراڳ: مختلف ڪردارن ۾ ورھائجي سُڃاڻپ وڃائيندڙ انسان

اڄ جو انسان هڪ ئي وقت ڪيترن ئي ڪردارن ۾ جيئڻ جي ڪوشش ڪري رهيو آهي۔ هو گهر ۾ هڪ آهي، آفيس ۾ ٻيو، سماج ۾ ٽيون، ۽ سوشل ميڊيا تي بلڪل مختلف۔ هن ڪثرتِ ڪردار جي نتيجي ۾ سندس اصل سڃاڻپ، سندس اندر جو سچ، ۽ سندس روح جو سُرٌ گُم ٿي ويو آهي

حڪيم پريم چاندواڻي

 زندگي، جيڪا اصل ۾ هڪ سادي، سُريلي ۽ معني ڀري سُرن جي مالا هجڻ گهرجي، اڄ جي دؤر ۾ هڪ اهڙو پيچيده ساز بڻجي وئي آهي، جنهن مان نڪرندڙ آواز نه فقط بي ترتيب آهن، پر ڪيترن ئي هنڌن تي بي سُرا پڻ محسوس ٿين ٿا۔ ايئن چئي سگھجي ٿو تہ ”هڪڙو جيون، سؤ کٽراڳ“ آھن. انھن لفظن ۾ اسان جي اجتماعي وجود جي هڪ گهري سچائيءَ جو عڪس آهي، هڪ اهڙو عڪس، جنهن ۾ انسان پنهنجي ئي ٺاهيل شور ۾ پاڻ کي وساري ويٺو آهي۔

اڄ جو انسان هڪ ئي وقت ڪيترن ئي ڪردارن ۾ جيئڻ جي ڪوشش ڪري رهيو آهي۔ هو گهر ۾ هڪ آهي، آفيس ۾ ٻيو، سماج ۾ ٽيون، ۽ سوشل ميڊيا تي بلڪل مختلف۔ هن ڪثرتِ ڪردار جي نتيجي ۾ سندس اصل سڃاڻپ، سندس اندر جو سچ، ۽ سندس روح جو سُرٌ گُم ٿي ويو آهي۔ جڏهن هڪ ئي دل مان سئو مختلف آواز نڪرندا آهن، ته پوءِ اهي سُر ڪيئن هڪجهڙا ٿي سگهن ٿا؟ نتيجو اهو نڪري ٿو ته زندگيءَ جو راڳ، جيڪو سُر ۽ تال سان ڀرپور هجڻ گهرجي، اهو بي سرو ٿي وڃي ٿو۔

اسان جي معاشري ۾ پڻ اهڙو ئي حال آهي۔ هر فرد پنهنجي مفاد، پنهنجي خواهشن، ۽ پنهنجي انا جي پويان ڊوڙي رهيو آهي۔ ڪو به اهو نه ٿو سوچي ته هن گڏيل راڳ ۾ سندس آواز ٻين سان ڪيئن هم آهنگ ٿي سگهي ٿو۔ نتيجي ۾، هڪ اهڙو شور پيدا ٿيو آهي، جيڪو نه صرف ڪنن کي اذيت ڏئي ٿو، پر دل ۽ دماغ کي به ٿڪائي ڇڏي ٿو۔

اها بي سُري ڌُن صرف فرد تائين محدود ناهي، پر ادارن، نظامن، ۽ سماجي ڍانچن تائين به پکڙيل آهي۔ انصاف جا ادارا، تعليم جا مرڪز، ۽ معيشت جا ڍانچا، سڀ پنهنجي پنهنجي ڌُنِ ۾ مصروف آهن، بغير ڪنهن گڏيل تال جي۔ جڏهن رياست جو هر حصو پنهنجو ئي راڳ ڳائيندو، ته پوءِ قومي هم آهنگي ڪيئن پيدا ٿيندي؟

انهيءَ سڄي صورتحال ۾ سڀ کان وڌيڪ افسوسناڪ ڳالهه اها آهي ته انسان پاڻ به هن بي سُري ڌن کي عام سمجهڻ لڳو آهي۔ هن شور کي هن پنهنجي قسمت سمجهي قبول ڪري ورتو آهي، جڏهن ته حقيقت ۾ اهو هڪ بگاڙ آهي، هڪ اهڙو بگاڙ جنهن کي سڌارڻ جي ضرورت آهي۔

پر سوال اهو ٿو پيدا ٿئي ته ڇا هن بي سُري راڳ مان نڪرڻ ممڪن آهي؟!۔

جواب آهي، ها، پر شرط اهو آهي ته هر فرد پنهنجي اندر جي ساز کي ٻيهر ترتيب ڏئي۔

انسان کي گهرجي ته هو پنهنجي زندگيءَ کي سادگيءَ ڏانهن موٽائي، پنهنجي ڪردار کي هڪجهڙائي ڏئي، ۽ پنهنجي اندر جي آواز کي سچو بڻائي۔ جڏهن اندر جو سُر صاف ٿيندو، تڏهن ئي ٻاهر جو راڳ به سُريلو ٿيندو۔ سماج ۾ به هم آهنگي تڏهن ايندي، جڏهن فرد پنهنجي ذميوارين کي ايمانداريءَ سان نڀائيندو ۽ ٻين سان هم قدم هلڻ سکندو۔

زندگيءَ جو حسن ان ۾ ناهي ته ان ۾ ڪيترا راڳ آهن، پر ان ۾ آهي ته اهي راڳ ڪيترا سُريلا آهن۔ جيڪڏهن هڪ ئي جيون کي سؤ ٽڪرن ۾ ورهائي ڇڏيو وڃي، ته اهو نه صرف ٽٽي ويندو، پر پنهنجي اصل معنيٰ به وڃائي ويهندو۔ تنهن ڪري ضروري آهي ته اسان پنهنجي زندگيءَ کي هڪ اهڙي راڳ ۾ تبديل ڪريون، جيڪو سادگي، سچائي، ۽ هم آهنگيءَ سان ڀرپور هجي۔

آخر ۾، اهو چئي سگهجي ٿو ته دنيا جو راڳ تڏهن ئي سُريلو ٿيندو، جڏهن هر فرد پنهنجي اندر جي ساز کي صحيح سُر ۾ آڻيندو۔ نه ته اهو شور، جيڪو اڄ اسان جي چوڌاري آهي، سڀاڻي وڌيڪ تيز ٿيندو، ۽ پوءِ اسان کي پنهنجو ئي آواز به ٻڌڻ ۾ نه اچي۔

ڇاڪاڻ⁠ تہ جيون هڪڙو آهي، پر جيڪڏهن ان کي سنڀاليو نه ويو، ته اهو سئو کٽراڳن ۾ ورهائجي، بي سرو ٿي وڃي ٿو۔

_______________

حڪيم پريم چاندواڻي شاعر ۽ ڪالم نگار آھي ۽ سنڌ جي شھر ڏوڪريءَ ۾ رھي ٿو