تهران، جنگ جي هڪ مهيني کانپوءِ: خاموشي ۽ خوفناڪ بم ڌماڪن جو عجيب تضاد

بجلي، پاڻي، ۽ گهريلو گئس جو ڪو مسئلو ناهي. کاڌي پيتي جي فراهمي معمول موجب آهي. پيٽرول پمپ کليل آهن ۽ اتي ڪا به رش ناهي. ايران ۾ پيٽرول جي قيمت مقرر ٿيل آهي، ان ڪري قيمتن ۾ ڪو به اضافو نه ٿيو آهي. اڄڪلهه تهران جي هوا پڻ گدلاڻ کان پاڪ آهي. هي هڪ اهڙي شهر جون خاصيتون آهن جيڪو رهڻ لاءِ مناسب هجي.

پر هن زندگيءَ مان ڪو به مطمئن ناهي. ڪنهن به لمحي، هڪ ڌماڪو گهر کي لوڏي سگهي ٿو، دريون ٽوڙي سگهي ٿو ۽ موت جو خوف پيدا ڪري سگهي ٿو.

گذريل هفتي کان اسرائيلي ۽ آمريڪي حملا دهشتگردي جي بهاني رهائشي گهرن کي نشانو بڻائي رهيا آهن. مارجي ويل 2,000 کان وڌيڪ ايرانين ۾ 246 عورتون، 216 ارڙهن سالن کان گهٽ عمر جا نوجوان ۽ 17 پنجن سالن کان گهٽ عمر جا ٻار شامل آهن.

تحرير: علي رضا بهرامي

تهران: آمريڪي ۽ اسرائيلي حملي جي هڪ مهيني کانپوءِ تهران جي صورتحال خاموشي ۽ بم ڌماڪن جي خوفناڪ آوازن جو هڪ عجيب تضاد بڻيل آهي.

تهران هڪ ڳتيل آباديءَ ۽ وڏي ٽريفڪ وارو شهر آهي. پر اڄڪلهه رستا ويران آهن. جيڪي ماڻهو وڃي سگهيا، اهي ٻهراڙين يا پنهنجي اباڻن ڳوٺن ڏانهن هليا ويا آهن. جيڪي وڃي نه سگهيا يا وڃڻ نه پيا چاهين، اهي سڪون ۽ خوف جي هڪ عجب ڪيفيت ۾ زندگي گذاري رهيا آهن.

بجلي، پاڻي، ۽ گهريلو گئس جو ڪو مسئلو ناهي. کاڌي پيتي جي شين جي فراهمي به بهتر آهي. پيٽرول پمپ سرگرم آهن ۽ اتي قطارون ناهن. ايران ۾ پيٽرول جي قيمت سرڪاري طور مقرر هجڻ ڪري ان ۾ ڪو اضافو ناهي ٿيو. تهران جي هوا به اڄڪلهه صاف آهي. هي سڀ شيون هڪ شهر کي رهڻ لاءِ مثالي بڻائين ٿيون، پر هن زندگيءَ مان ڪو به خوش ناهي. ڪنهن به گهڙي ڪو ڌماڪو گهر کي لرزائي سگهي ٿو، شيشا ٽوڙي سگهي ٿو ۽ موت جو پاڇو ڦهلائي سگهي ٿو.

گذريل هفتي کان اسرائيلي ۽ آمريڪي حملا دهشتگردي جي بهاني رهائشي گهرن کي نشانو بڻائي رهيا آهن. حڪومتي ترجمان سومر ڏينهن اعلان ڪيو ته مارجي ويل 2,000 کان وڌيڪ ايرانين ۾ 246 عورتون، 216 ارڙهن سالن کان گهٽ عمر جا ۽ 17 پنجن سالن کان گهٽ عمر جا ٻار شامل آهن. اصفهان ۾ هڪ مسيحي شهري پڻ مارجي ويو آهي.

سومر تي هڪ امدادي ڪارڪن وڊيو انٽرويو ۾ ٻڌايو: “تهران جي هڪ عورت پنهنجي مائٽن کي رمضان جي افطاري جي دعوت ڏني هئي. هن محسوس ڪيو ته سودو گهٽ آهي، تنهنڪري هوءَ بازار وئي. پٺيان سندس گهر تي بمباري ٿي ۽ هن جا 18 مائٽ، جيڪي سندس مهمان هئا، هڪ ئي لمحي ۾ مارجي ويا.”

ايراني حڪومت جو مڃڻ آهي ته هن جنگ جا ڪيترائي واقعا انساني حقن جي ڀڃڪڙي ۽ جنگي ڏوهن جي دائري ۾ اچن ٿا. سومر تي ايراني سول ايوي ايشن آرگنائيزيشن گڏيل قومن کي لکيل هڪ خط ۾ انڪشاف ڪيو ته دشمن هڪ اهڙي جهاز کي تباهه ڪري ڇڏيو جيڪو دوست ملڪن کان کاڌو ۽ دوائون کڻي مشهد ايئرپورٽ تي لٿو هو. مشهد ايئرپورٽ تي فضائي حملي جي آخري خبر ڇنڇر تي سامهون آئي هئي.

گڏيل قومن ۾ ايران جي سفير پڻ سيڪريٽري جنرل کي خط لکيو آهي ته يوڪرين جا اعتراف فوجي جارحيت ۾ سرگرم شرڪت جي نشاندهي ڪن ٿا، جيڪو گڏيل قومن جي چارٽر جي ڀڃڪڙي آهي. هن گڏيل قومن جي سيڪريٽري جنرل ۽ سلامتي ڪائونسل جي صدر کي الڳ الڳ خطن ذريعي يو ايه اي (UAE)، سعودي عرب، قطر ۽ ڪويت جي سرزمين ۽ فضائي حدن کي ايران خلاف حملن لاءِ استعمال ڪرڻ تي سرڪاري طور احتجاج پڻ رڪارڊ ڪرايو آهي.

سومر تي سرڪاري طور اعلان ڪيو ويو ته سپاهه پاسداران (IRGC) جي بحري فوج جو ڪمانڊر اسرائيلي حملي ۾ زخمي ٿيڻ کان ڪجهه ڏينهن پوءِ اسپتال ۾ وفات ڪري ويو آهي. علي رضا تنگسيري “هورمز جي پٽي” (Strait of Hormuz) کي بند ڪرڻ واري آپريشن جو ڪمانڊر هو، جنهن ڪري عالمي تيل جي مارڪيٽ سخت متاثر ٿي آهي. سپاهه پاسداران جي فوجي اختيارين جو چوڻ آهي ته ڪمانڊر جي شهادت سان هورمز جي پٽي کي بند رکڻ واري آپريشن تي ڪو اثر نه پوندو. ايراني اختيارين جنگ جي شروعات ۾ ئي ٻڌايو هو ته فوجي ۽ سيڪيورٽي عهدن لاءِ ستن متبادلن جو اڳواٽ ئي تعين ڪيو ويو آهي.

گذريل رات (آچر) ميزائل حملي کانپوءِ تهران ۽ ڪرج جي ڪجهه حصن ۾ بجلي بند ٿي وئي هئي، جيڪا هڪ ٻن ڪلاڪن کانپوءِ بحال ڪئي وئي. پر سومر تي صدر ٽرمپ اعلان ڪيو ته جيڪڏهن هڪ هفتي اندر معاهدو نه ٿيو ته هو ايران جا سمورا پاور پلانٽ، تيل صاف ڪرڻ جا ڪارخانا (Refineries) ۽ خارگ ٻيٽ (ايران جي تيل جي برآمد جو مکيه مرڪز) تباهه ڪري ڇڏيندو.

انهن لفظن جي اشاعت ايراني عوام تي گهرو اثر ڪيو آهي ۽ ڳڻتي پيدا ڪئي آهي. هن پنهنجي انٽرويو ۾ اهو به چيو ته کيس ايران جو تيل گهرجي ۽ هو اهو حاصل ڪرڻ تائين آرام سان نه ويهندو، جنهن تي ايران ۾ سخت ردعمل ظاهر ٿيو آهي. ايراني حڪومت جا مخالف اها اميد رکي ويٺا هئا ته ٽرمپ حڪومت تبديل ڪرڻ ۽ جمهوريت آڻڻ ۾ عوام جي مدد ڪندو، جيئن ته هن پاڻ دعوي ڪئي هئي.

پر ايراني صحافين، اديبن ۽ ڪتابن جي شوقينن جي هڪ گروهه اعلان ڪيو آهي ته اهي اڱاري جي صبح تهران جي بڪ اسٽورن تي وڏي انگ ۾ ويندا ته جيئن انهن جو شڪريو ادا ڪري سگهجي جن جنگ دوران به پنهنجا دڪان بند نه ڪيا آهن.

تهران اڄڪلهه انهن جذبن جو مجموعو بڻيل آهي، پر سڀ کان وڌيڪ عام ڳالهه اها آهي ته ماڻهو مسلسل خبرن تي نظر رکيو ويٺا آهن ته جيئن کين پنهنجي مستقبل ۽ تقدير جو ڪو اندازو ٿي سگهي.

______________

علي رضا بھرامي تھران ۾ رھندڙ سينئر صحافي ۽ ايشيا جرنلسٽس ائسوسيئيشن جو ميمبر آھي

ڏکڻ ڪوريائي خابرو اداري The AsiaN جي انگريزي سروس جي ٿورن سان