ھولي بُرائي، ساڙ، ڪيني ۽ نفرت کي ساڙڻ جي علامت آھي. هي رڳو رنگن جي راند يا گوڙ گهمسان جو نالو ناهي، پر هي ڏِڻ انساني تاريخ جي ان عظيم موڙ جي ياد ڏياري ٿو، جتي ظالم جي انا خاڪ ٿي وئي.
حڪيم پريم چاندواڻي
جڏهن ربيع جي مند پنهنجي پوري جوڀن تي هوندي آهي، وڻن جا پراڻا پن ڇڻي نوان گونچ ڦٽندا آهن ۽ فضائن ۾ گلن جي خوشبوءِ واسجي ويندي آهي، تڏهن سنڌ سميت پوري دنيا ۾ مڙني رنگن کي پاڻ ۾ ملائيندڙ ڏِڻ هولي پنهنجون سڀ رعنايون کڻي ايندو آهي. هي رڳو رنگن جي راند يا گوڙ گهمسان جو نالو ناهي، پر هي ڏِڻ انساني تاريخ جي ان عظيم موڙ جي ياد ڏياري ٿو، جتي ظالم جي انا خاڪ ٿي وئي ۽ هڪ معصوم دعا کي امرتا ملي.
تاريخي پسمنظر: انا جي باهه ۽ سچ جي پرک
هوليءَ جي ملهائڻ جو بنيادي سبب قديم تاريخي واقعو آهي، جنهن جو مرڪزي ڪردار ڀڳت پرهلاد آهي. روايتن موجب، پرهلاد جو پيءُ هِرڻاڪشپ هڪ جابر ۽ انا پرست بادشاهه هو، جنهن کي پنهنجي طاقت تي ايترو ته گمان ٿي ويو هو جو هو پاڻ کي خدا چوائڻ لڳو هو. هن پنهنجي سلطنت ۾ حڪم جاري ڪيو ته ڪير به پروردگار جي عبادت نه ڪندو، پر رڳو هن جو نالو وٺندو.
پر قدرت کي ڪجهه ٻيو ئي منظور هو. هِرڻاڪشپ جي پنهنجي گهر ۾ پرهلاد جهڙو نيڪ صفت ٻار پيدا ٿيو، جنهن پنهنجي پيءُ جي انا آڏو جهڪڻ کان انڪار ڪيو ۽ حق جي واٽ چونڊي. پرهلاد جي هن بي خوفيءَ هِرڻاڪشپ کي ڪاوڙ ۾ وڪوڙي ڇڏيو ۽ هن پنهنجي ئي پٽ کي ختم ڪرڻ جا جتن شروع ڪيا.
هوليڪا جو انت ۽ حق جي سوڀ
جڏهن سڀئي حربا ناڪام ويا، تڏهن هِرڻاڪشپ پنهنجي ڀيڻ هوليڪا جي مدد ورتي. هوليڪا کي اها وردان (نعمت) حاصل هئي ته هوءَ باهه ۾ نه سڙندي هئي. هن هڪ وڏو مچ ٻاريو ۽ ڀڳت پرهلاد کي هنج ۾ ويهاري باهه جي آڙاهه ۾ ويهي رهي، ته جيئن پرهلاد سڙي خاڪ ٿي وڃي ۽ هوءَ محفوظ رهي.
پر اتي ئي معجزو رونما ٿيو.
ڪير سڙي ويو؟ هوليڪا، جنهن وٽ باهه کان بچڻ جي طاقت هئي، پر جڏهن هن ان طاقت جو استعمال هڪ معصوم کي مارڻ لاءِ ڪيو، ته هوءَ پنهنجي ئي بديءَ جي باهه ۾ سڙي رک ٿي وئي.
ڪنهن کي فتح ملي؟ ڀڳت پرهلاد، جنهن جو هٿيار رڳو سچ ۽ ويساهه هو، باهه جي ان مچ مان ائين سلامت ٻاهر نڪتو، ڄڻ باهه جو ڀنڀٽ شعلا ۽ الا هن لاءِ گلن جي سيج هجن.
هوليءَ جو سماجي ۽ اخلاقي سبق
هوليءَ جي پهرين رات جو هوليڪا دهن (مچ ٻارڻ) اصل ۾ اسان جي اندر جي بُرائي، ساڙ، ڪيني ۽ نفرت کي ساڙڻ جي علامت آهي. ايندڙ ڏينهن تي رنگن جي راند اها خوشي آهي، جيڪا برائيءَ جي خاتمي کانپوءِ انساني روح کي ميسر ٿيندي آهي.
هي تهوار اسان کي سيکاري ٿو ته:
ظلم ڪيترو به طاقتور ڇو نه هجي، پر حق جو آواز دٻائي نٿو سگهجي.
رنگن جو ميل جول اسان کي طبقاتي، نسلي ۽ مذهبي فرق مٽائي هڪ ٿيڻ جو درس ڏئي ٿو.
فتح هميشه صبر، شڪر ۽ سچائيءَ جي ٿيندي آهي.
اڄ جي دؤر ۾، جتي سماج ۾ نفرت ۽ انتهاپسنديءَ جا مچ ٻري رهيا آهن، هوليءَ جو پيغام اڳي کان وڌيڪ اهم ٿي ويو آهي. اچو ته هن هوليءَ تي رڳو پنهنجا چهرا رنگن سان نه رنگيون، پر پنهنجي اندر جي هوليڪا (نفرت) کي ساڙي، پيار ۽ ميلاپ جو اهڙو رنگ لڳايون جيڪو ڪڏهن به نه ميسارجي.
_______________
حڪيم پريم چاندواڻي شاعر ۽ ڪالم نگار آھي. ھُو لاڙڪاڻي ضلعي جي شھر ڏوڪريءَ ۾ رھي ٿو
