نوجوان نينگري سارہ دشتي افطار کانپوءَ ھڪ عمارت ٻاھران ڪافي ھائوس ۾ ويٺي ھئي تہ حملي ۾ تباھ ٿيل عمارت جو ملبو مٿس ڪِريو ۽ ھُوءَ اُتي ئي شھيد ٿي وئي. هڪ اهڙي پيءُ کي ڪهڙن لفظن سان دلاسو ڏئي سگهجي ٿو جنهن جو اولاد اوچتو ۽ بي مقصد مارجي ويو هجي؟
هيءَ جنگ عمارتن، گهرن، اسپتالن، تيل جي سهولتن، عوامي خدمتن ۽ سڄي خطي جي لکين ماڻهن جي روزاني زندگيءَ کي تباهه ڪندي وڏي شهري ۽ ماحولياتي قيمت وصول ڪري رهي آهي.
تحرير: حبيب تومي
مناما: قرآن مجيد ۾ اهڙيون آيتون آهن جيڪي هڪ دائمي يادگيري طور موجود آهن ته هر انساني زندگي پنهنجي اندر وقار ۽ قدر رکي ٿي، ۽ ظلم يا ناانصافي جو ڪو به عمل—خاص ڪري ڪمزورن خلاف—خدا جي نظر کان اوجهل ناهي.
جيڪي ماڻهو ڪمزور ھئا، زندگيءَ ۾ پنهنجو دفاع ڪرڻ کان قاصر هئا، قيامت جي ڏينهن کين سموري انسانيت جي آڏو آواز ڏنو ويندو. سندن گواهي انهن ماڻهن جي ناانصافيءَ کي بي نقاب ڪندي جن مٿن ظلم ڪيو، ۽ ايئن سندن وقار ۽ اخلاقي حيثيت بحال ڪئي ويندي.
انهن مان سڀ کان وڌيڪ متاثر ڪندڙ آيت هيءَ آهي: “۽ جڏهن زنده پوريل نياڻيءَ کان پڇيو ويندو ته هوءَ ڪهڙي ڏوهه ۾ ماري وئي.” هيءَ آيت قيامت جي ڏينهن بابت آهي ۽ اسلام کان اڳ واري ان وحشياڻي رسم کي ياد ڏياري ٿي جنهن ۾ نياڻين کي زنده پوريو ويندو هو. ان جو مفهوم ان تاريخي لمحي کان گهڻو اڳتي آهي ۽ هڪ عالمي ۽ دائمي اصول بيان ڪري ٿو: ته معصوم زندگي مقدس آهي، ۽ هر ناحق موت جو آخري حساب خدا جي انصاف آڏو ٿيڻو آهي.
هي اخلاقي اصول انساني زندگيءَ کي غير معمولي اهميت ڏئي ٿو. قرآن جي ڪيترن ئي آيتن ۾ ان ڳالهه تي زور ڏنو ويو آهي ته عزت ۽ وقار عالمي آهي ۽ ان جو دارومدار جنس، حيثيت، نسل يا عمر تي ناهي. هر انساني زندگي، پنهنجي فطرت موجب، هڪ اهڙو قدر رکي ٿي جنهن کي تشدد يا بي حسيءَ ذريعي کسي نٿو سگهجي.
اهي ئي تعليمات منهنجي ذهن ۾ هلي رهيون هيون جڏهن مان ساره دشتيءَ جي جنازي کي ڏسي رهيو هوس. ساره هڪ بحريني عورت هئي جيڪا مناما جي ٻاهران “سيف” (Seef) واري علائقي ۾ هڪ عمارت تي صبح جو سوير ٿيندڙ حملي ۾ پنهنجي جان وڃائي ويٺي.
29 سالن جي ساره بابت ٻڌايو پيو وڃي ته هوءَ هڪ آفيس ٽاور جي هيٺان واقع ڪافي شاپ تي ويٺي هئي جڏهن اهو حملو ٿيو. مٿان کان ڪرندڙ ملبي کيس موقعي تي ئي شهيد ڪري ڇڏيو ۽ اٺ ٻيا ماڻهو زخمي ٿي پيا.
قبرستان ۾، سندس پيءُ وڏي صبر ۽ همت سان بيٺو هو جڏهن ته تعزيت لاءِ ماڻهو گڏ ٿي رهيا هئا. پر ان همدرديءَ جي وچ ۾، هو انهن جوابن کي ڳولي رهيو هو جيڪي ڪنهن وٽ به نه هئا.
“مان هن وحشياڻي ۽ ناجائز جارحيت بابت ڇا چوان؟ سندس ڏوهه ڪهڙو هو؟ هن ڪهڙي غلطي ڪئي هئي؟” هو بار بار پڇي رهيو هو.
اتي ڪو به جواب نه هو، ڪا وضاحت نه هئي، ۽ نه ئي ڪا اهڙي منطقي ڳالهه هئي جيڪا ان پيءُ جي تڪليف کي گهٽ ڪري سگهي، جنهن جي ڌيءَ رڳو روزي جي افطار کان پوءِ وقت گذارڻ لاءِ اتي ويٺي هئي.
جنازي ۾ موجود سني، شيعه ۽ عيسائي شهرين جو وڏو انگ هڪ جهڙي بي وسيءَ واري خاموشي ۾ گڏ هو. هڪ اهڙي پيءُ کي ڪهڙن لفظن سان دلاسو ڏئي سگهجي ٿو جنهن جو نقصان ايترو اوچتو ۽ بنا ڪنهن سبب جي هجي؟
ان ڳالهه جو ڪو به واضح ڪارڻ نه هو ته هڪ معصوم شهري، جنهن جو ايران-آمريڪا-اسرائيل جنگ سان ڪو به واسطو نه هو، بحرين ۾ شهري هدفن تي ڪيل ڊرون حملي ۾ ڇو ماري وئي.
”ھنن چيو ته هو آمريڪي فوجي تنصيبات کي نشانو بڻائي رهيا هئا،” تمام (Tamam) نالي ھڪ صحافيءَ چيو.
“پر انھيءَ ڏينھن بحرين جو اھو وقت، جڏهن ساره ماري وئي، هڪ الڳ ڪهاڻي ٻڌائي رهيو هو. سيف ضلعي ۾ ڪو به آمريڪي بيس نه هو، ڪو فوجي هدف نه هو، ۽ نه ئي ڪا اهڙي جنگي سهولت هئي جنهن پٺيان جنگي عمل لڪي سگهي. اتي رڳو هڪ رهائشي عمارت هئي جتي عام ماڻهو رهن ٿا، آفيسون هيون، جتي ماڻهو ڪم ڪن ٿا. ۽ اتي هڪ ڪيفي هئي جتي ماڻهو رمضان جي شام جو گڏ ٿيا هئا، ته جيئن پريشاني ۽ جارحيت جي ماحول ۾ ڪجهه گهڙيون سڪون جون گذاري سگهن.”
“اتي ئي، هن نوجوان بحريني عورت ساره دشتي جو روح پنهنجي رب ڏانهن پرواز ڪري ويو، هوءَ هڪ جارحيت جو شڪار بڻجي وئي. هڪ لمحي ۾، هڪ اهڙي عورت جي زندگي، جيڪا پنهنجي خاندان، دوستن ۽ مستقبل جي منصوبن ۾ مگن هئي، هڪ غمناڪ داستان بڻجي وئي.”
ساره ان جنگ جو هڪ ٻيو شڪار آهي جيڪا بي مقصد جاني نقصان، تباهي ۽ بي پناهه ڏکن جو سبب بڻجي رهي آهي. هيءَ جنگ عمارتن، گهرن، اسپتالن، تيل جي سهولتن، عوامي خدمتن ۽ سڄي خطي جي لکين ماڻهن جي روزاني زندگيءَ کي تباهه ڪندي وڏي شهري ۽ ماحولياتي قيمت وصول ڪري رهي آهي.
________________
حبيب تومي سينئر صحافي، ايشيا جرنلسٽس ائسوسيئيشن جو ميمبر ۽ دي ايشيا اين انگريزي ايڊيشن جو ايڊيٽر اِن چيف آھي. ھُو بحرين ۾ رھي ٿو
ڏکڻ ڪوريائي خابرو اداري The AsiaN جي انگريزي ايڊيشن ۾ شائع ٿيل
ميڊل ايسٽ جا ملڪ آمريڪا جا اتحادي آھن. جڏھن غزا جا بيگناھ شھرين بي ڏوهي ماريا پي ويا تڏھن عرب حڪمران چپ جو روزو رکيو ويٺا ھيا.
دل کي ڪافور ڪندڙ اسٽوري