خواب انساني زندگيءَ جي ان اميد ۽ مقصد جو نالو آھن، جيڪي بي مقصد سفر کي ڪاميابيءَ جي روشن راهه ۾ بدلائن ٿا. ننڍڙا ارادا ۽ ننڍڙا خواب انسان جي صلاحيتن کي قيد ڪري ڇڏيندا آهن، جڏهن ته وڏا خواب ناممڪن کي ممڪن بڻائي کيس بلندين ۽ تاريخي سڃاڻپ تائين پهچائين ٿا.
سراج منير عباسي
وڏا خواب ڏسڻ انسان جي زندگيءَ جو سڀ کان وڏو خزانو آهي. خواب ئي انساني ذهن کي بيدار ڪن ٿا، خواب ئي اميد، حوصلي ۽ همت کي وڌائن ٿا. جيڪڏهن زندگيءَ ۾ خواب نه هجن ته زندگي ھڪ بي مقصد سفر بڻجي وڃي ٿي. خواب ئي زندگيءَ کي رنگ ڏين ٿا ۽ انسان کي هر صبح نئين اميد سان جاڳائين ٿا. خوابن بنا ماڻهو ڄڻ ته هڪ اهڙي ٻيڙي آهي، جيڪا بنا ڪناري جي سمنڊ ۾ ڀٽڪي رهي آهي. خواب ئي ان ٻيڙيءَ لاءِ ڪنارو بڻجن ٿا.
جيڪو ماڻهو ننڍڙا خواب ڏسي ٿو، اهو پاڻ کي محدود حدن ۾ قيد ڪري ڇڏي ٿو. ننڍڙا ارادا انسان کي ننڍڙي زندگيءَ ۾ مطمئن ڪري ڇڏين ٿا. اهڙو ماڻهو پنهنجي اندر جي صلاحيتن کي اجاگر ڪرڻ جو موقعو وڃائي ويهي ٿو. ننڍو خواب ڄڻ ته وڏي سمنڊ کي ڇڏي ننڍڙي تلاءَ تائين محدود رهڻ آهي، جتي نه وسيع آسمان ڏسڻ جو موقعو آهي ۽ نه ئي نوان افق ڳولڻ جو. ننڍو خواب رڳو ننڍي نتيجي تائين وٺي وڃي ٿو. پر جيڪو ماڻهو وڏو خواب ڏسي ٿو، اهو حدن کي ٽوڙي نوان آسمان ڳولي ٿو. وڏو خواب انسان جي سوچ کي وسيع ڪري ٿو، سندس نظر کي بلند ڪري ٿو ۽ سندس اندر جو جذبو جاڳائي ٿو. وڏو خواب سيکاري ٿو ته ناممڪن کي ممڪن بڻائجي.
جڏهن انسان وٽ وڏو خواب هوندو آهي، ته سندس سوچ به وڏي هوندي آهي، سندس محنت به وڏي هوندي آهي ۽ سندس قربانيون به وڏي معني رکنديون آهن. وڏو خواب زندگيءَ جي راهه کي اهڙي رستي ڏانهن وٺي ٿو، جتي عزت، ڪاميابي ۽ وقار جو سج اڀرندو آهي. وڏو خواب رڳو هڪ خواهش نه، پر هڪ مقصد آهي، جيڪو انسان کي پنهنجي منزل ڏانهن وڌڻ لاءِ همٿائي ٿو. جڏهن ڪو ماڻهو وڏي خواب ڏانهن وڌي ٿو، تڏهن سندس هر قدم مقصد ڏانهن وڌي ٿو. سندس ڪوششن ۾ عزم ۽ ثابت قدمي پيدا ٿئي ٿي. هو ڪڏهن به پوئتي نٿو هٽي. وڏو خواب انسان جي اندر اها طاقت پيدا ڪري ٿو، جيڪا هر رڪاوٽ کي ٽوڙي اڳتي وڌڻ جي سگهه ڏئي ٿي. مشڪلات، ناڪاميون، ماڻهن جا طعنا ۽ وقت جون آزمائشون وڏي خواب ڏسندڙ کي پوئتي نٿيون ڪري سگهن، بلڪه کيس وڌيڪ همت ڏين ٿيون.
تاريخ جي ورقن تي نظر وجهون ته دنيا جا وڏا ماڻهو ڪنهن اوچتي معجزي سان ڪامياب نه ٿيا، پر سندن ڪاميابي وڏن خوابن، مسلسل محنت ۽ ثابت قدميءَ جو نتيجو هئي. انهن خواب ڏٺا، انهن خوابن کي دل ۾ زنده رکيو، پوءِ ڏينهن رات محنت ڪئي. ڪڏهن سختين کي منهن ڏنو، ڪڏهن ناڪامين کان سکيو ۽ ڪڏهن قربانيون ڏنيون، پر ڪڏهن به پوئتي نه هٽيا. آخرڪار، انهن پنهنجا خواب حقيقت ۾ بدلائي ڇڏيا ۽ دنيا جي تاريخ ۾ پنهنجو نالو هميشه لاءِ امر ڪري ڇڏيو. سندن وڏا خواب ئي سندن وڏي سڃاڻپ بڻيا. انسان جو خواب ئي سندس اصل سڃاڻپ آهي. ننڍي سوچ رکندڙ جي سڃاڻپ به محدود رهندي آهي، پر وڏو سوچيندڙ، وڏو خواب ڏسندڙ ۽ وڏو مقصد رکندڙ ماڻهوءَ جي سڃاڻپ به وڏي ٿيندي آهي. خواب ئي انسان کي عام مان خاص بڻائين ٿا. خواب ئي زندگيءَ کي مقصد ڏين ٿا ۽ خواب ئي زندگيءَ کي نئون رخ ڏين ٿا.
پر خواب ڏسڻ جو سفر بلڪل آسان ناهي. هر خواب ڏسندڙ کي ڪيترين ئي مشڪلات کي منهن ڏيڻو پوي ٿو. ڪڏهن مالي مسئلا، ڪڏهن سماج جا طعنا، ڪڏهن دوستن جو ساٿ نه ملڻ ۽ ڪڏهن پنهنجيون ئي نااميديون انسان جي راهه ۾ رڪاوٽ بڻجن ٿيون. پر جيڪو خواب ڏسڻ ۾ سچو هوندو آهي، اهو انهن سڀني مشڪلات کي حوصلي ۽ صبر سان منهن ڏيندو آهي. خواب ئي کيس سيکارين ٿا ته ناڪامي آخري شڪست ناهي، پر هڪ سبق آهي، جيڪو ايندڙ ڪاميابيءَ جو دروازو کولي سگهي ٿو. وڏو خواب بغير محنت جي ڪڏهن به حقيقت ۾ بدلجي نٿو سگهي. محنت ئي خواب کي حقيقت ۾ بدلائڻ جو سڀ کان وڏو راز آهي. صبر، همت ۽ قربانيون وڏن خوابن لاءِ لازمي آهن. جيڪو ماڻهو محنت کي پنهنجو ساٿي بڻائي ٿو، اهو آخرڪار پنهنجي منزل تي پهچي ٿو. وڏا خواب وقت ۽ محنت جا طالب آهن. جيڪو ماڻهو وقت وڃائي ٿو يا سستي ڪندو آهي، اهو پنهنجي خوابن کي پاڻ کان پري ڪري ڇڏي ٿو. وڏو خواب انسان ۾ اميد پيدا ڪري ٿو. اميد ئي اها شئي آهي، جيڪا انسان کي زنده رکندي آهي. جڏهن حالتون ڏکيون ٿينديون آهن، اميد ئي ٻڌائيندي آهي ته سڀ ڪجهه ممڪن آهي. اميد ئي انسان کي ان وقت به اڳتي وڌڻ لاءِ تيار ڪندي آهي، جڏهن سڀ ڪجهه ختم ٿيڻ لڳندو آهي. ساڳئي وقت، ايمان ۽ اعتماد به خوابن کي حقيقت ۾ بدلائڻ لاءِ ضروري آهن. جيڪڏهن ايمان ۽ اعتماد محنت سان گڏ هجن، ته خواب حقيقت بڻجي سگهن ٿا.وڏا خواب رڳو فرد لاءِ نه، پر سماج لاءِ به اهم هوندا آهن. جڏهن ڪو ماڻهو وڏو خواب ڏسي ۽ ان کي حقيقت بڻائي ٿو، ته ان سان رڳو سندس زندگي ئي تبديل نٿي ٿئي، پر پوري سماج کي به فائدو ملي ٿو.
سائنسدانن جي خوابن دنيا کي نيون ايجادون ڏنيون، شاعرن جي خوابن ماڻهن جي دلين ۾ نوان احساس پيدا ڪيا، اڳواڻن جي خوابن قومن کي آزادي ڏني ۽ عام ماڻهن جا خواب به ڪيترين ئي زندگين لاءِ روشنائي بڻيا. ان ڪري، ڪڏهن به پاڻ کي ننڍن ارادن ۾ محدود نه ڪريو. وڏو سوچيو، وڏو خواب ڏسو، وڏي همت رکو ۽ محنت سان ان خواب کي حقيقت بڻايو. ياد رکو: وڏو خواب رڳو خواهش ناهي، اهو هڪ مقصد آهي، جيڪو صبر، محنت ۽ ايمان سان حاصل ڪري سگهجي ٿو. وڏو خواب انسان کي وڏي ڪاميابي، عزت ۽ بامعني زندگيءَ ڏانهن وٺي وڃي ٿو. جيڪو ماڻهو وڏو خواب ڏسندو آهي ۽ ان خواب لاءِ محنت ڪندو آهي، اهو نه رڳو پنهنجي زندگيءَ کي روشن ڪندو آهي، پر ٻين لاءِ به رهنمائيءَ جو چراغ بڻبو آهي.
_______
سراج منير عباسي، ڄامشورو
