نائومل جيومل ڀارتي ٽيسٽ ڪرڪيٽ جي شروعات ۾ هڪ تاريخي ڪردار ادا ڪيو، گلاب راءِ رامچند پنهنجي قيادت ۽ آل رائونڊ ڪارڪردگي سان ڀارتي ڪرڪيٽ کي نئين بلندين تي پهچايو، جڏهن ته نريندر هيرواڻي پنهنجي عالمي رڪارڊ ڪارڪردگي سان ڀارتي ڪرڪيٽ جو مٿو فخر سان بلند ڪيو.
مانٽرنگ ڊيسڪ
ڀارتي ڪرڪيٽ جي تاريخ ڪيترن ئي عظيم رانديگرن جي ڪاميابين سان ڀريل آهي. ان تاريخ ۾ سنڌي سماج پڻ پنهنجو اهم حصو وڌو آهي. سنڌ جي مٽيءَ مان اڀرندڙ ڪيترن ئي باصلاحيت رانديگرن ڀارتي ڪرڪيٽ کي نئين بلنديءَ تي پهچايو. انهن ۾ نائومل جيومل، گلاب راءِ رامچند ۽ نريندر هيرواڻي جا نالا خاص طور احترام سان ورتا ويندا آهن. انهن رانديگرن مختلف دورن ۾ ڀارتي ڪرڪيٽ جي نمائندگي ڪري ملڪ ۽ سنڌي سماج جو نالو روشن ڪيو. (انھن مان پھريان ٻہ ڪرڪيٽر تہ ورھاڱي کان اڳ جا سنڌ ڄاوا آھن، پر ان وقت سنڌ ممبئي پريزيڊنسيءَ جو حصو ھُئي، ۽ ٻيو تہ ورھاڱي سبب اھي انديا ھليا ويا).
نائومل جيومل 1904–1980
ڀارت جو پهريون ٽيسٽ اوپننگ بئٽسمين
نائومل جيومل ماکيجا 17 اپريل 1904 تي ڪراچي، سنڌ ۾ پيدا ٿيو. هو ڀارتي ڪرڪيٽ جي تاريخ جي انهن شروعاتي ۽ بنيادي رانديگرن ۾ شامل آهي، جن کي بين الاقوامي سطح تي ڀارت جي نمائندگي ڪرڻ جو اعزاز حاصل ٿيو.
نائومل جيومل ۽ جناردن ناولي ان وقت ڀارتي اننگز جي شروعات ڪئي هئي، جڏهن ڀارت 25 جون 1932 تي لارڊز جي ميدان تي انگلينڊ خلاف پنهنجي پهرين آفيشل ٽيسٽ ميچ کيڏي هئي. اهڙي طرح نائومل جيومل ڀارتي ٽيسٽ ڪرڪيٽ جي تاريخ جو پهريون اوپننگ بئٽسمين بڻجي ويو.
هن ڀارت لاءِ 1932 کان 1934 جي دوران 3 ٽيسٽ ميچون کيڏيون. پنهنجي پهرين ٽيسٽ جي ٻنهي اننگز ۾ هن 33 ۽ 25 رنز اسڪور ڪيون، جنھن کي ان دور جي ڀارتي بئٽنگ جي لحاظ کان هڪ اهم حصو تسليم ڪيو ويو. ٽيسٽ ڪرڪيٽ ۾ ڀارت طرفان پهريون چونڪو هڻڻ جو اعزاز پڻ کيس حاصل آهي.
فرسٽ ڪلاس ڪرڪيٽ ۾ سندس رڪارڊ تمام شاندار هو. هن 84 ميچن ۾ 4,140 رنز ٺاهيون، جنهن ۾ 7 سينچريون ۽ 16 هاف سينچريون شامل هيون. هُو نه صرف هڪ بهترين بئٽسمين هو پر هڪ مددگار ليگ بريڪ بالر پڻ هو.
پيدائش: 17 اپريل 1904، ڪراچي (سنڌ)
ڀارت جي پهرين ٽيسٽ ڪرڪيٽ ٽيم جو ميمبر 1932
ڀارت جو پهريون ٽيسٽ اوپننگ بئٽسمين
ٽيسٽ ڪرڪيٽ ۾ ڀارت طرفان پهريون چوڪو هڻڻ جو اعزاز
فرسٽ ڪلاس ڪرڪيٽ ۾ 4,140 رنز
وفات: 28 جولاءِ 1980، ممبئي
***
گلاب راءِ رامچند 1927–2003
عظيم آل رائونڊر ۽ ڪامياب ڪپتان
گلاب راءِ سپاهيملاڻي رامچند 26 جولاءِ 1927 تي ڪراچي، سنڌ ۾ پيدا ٿيو. هن برصغير جي ورهاڱي کان اڳ سنڌ لاءِ ڪرڪيٽ کيڏي ۽ بعد ۾ هندستان اچي ڀارتي ڪرڪيٽ جي اهم رانديگرن ۾ شامل ٿي ويو.
رامچند هڪ شاندار آل رائونڊر هو. کيس ساڄي هٿ جو جارحاڻو بئٽسمين، وچولي تيز رفتاريءَ سان بالنگ ڪندڙ (ميڊيم پيسر) ۽ هڪ بهترين فيلڊر سمجهيو ويندو هو. هن 1952 کان 1960 جي دوران ڀارت لاءِ 33 ٽيسٽ ميچون کيڏيون.
هن ٽيسٽ ڪرڪيٽ ۾ 1,180 رنز اسڪور ڪيون ۽ 41 وڪيٽون ورتيون. سندس نالي ٻه ٽيسٽ سينچريون پڻ آهن. ڪرڪيٽ جي ماهرن کيس پنهنجي دور جي سڀ کان ڪارآمد ڀارتي آل رائونڊرز ۾ شمار ڪيو آهي.
رامچند جي سڀ کان وڏي ڪاميابي ڪپتان طور سندس ڪارڪردگي آھي. سندس قيادت ۾ ڀارت 1959-60 ۾ آسٽريليا خلاف پنهنجي پهرين ٽيسٽ فتح حاصل ڪئي. اها ڀارتي ڪرڪيٽ جي تاريخ جي اهم ترين ڪاميابين مان هڪ اڳڀرائي سمجهي وڃي ٿي.
ڪرڪيٽ تان ريٽائرمنٽ بعد، هن ڪوچ، ٽيم مئنيجر ۽ انتظاميا جي عهدن تي پڻ ڀارتي ڪرڪيٽ لاءِ پنهنجون خدمتون سرانجام ڏنيون.
پيدائش: 26 جولاءِ 1927، ڪراچي (سنڌ)
ڀارت لاءِ 33 ٽيسٽ ميچون
1,180 ٽيسٽ رنز ۽ 41 ٽيسٽ وڪيٽون
ڀارت جي نامور آل رائونڊرز ۾ شموليت
آسٽريليا خلاف ڀارت کي پهرين ٽيسٽ فتح ڏياريندڙ ڪپتان
ڪرڪيٽ ڪوچ ۽ منتظم طور خدمتون
وفات: 8 سيپٽمبر 2003، ممبئي
***
نريندر هيرواڻي 1968
عالمي رڪارڊ قائم ڪندڙ ليگ اسپنر
نريندر ديپ چند هيرواڻي 18 آڪٽوبر 1968 تي گورکپور، اتر پرديش ۾ پيدا ٿيو. سندس تعلق هڪ سنڌي خاندان سان آهي ۽ هو ڀارتي ڪرڪيٽ جي تاريخ جي مقبول ترين ليگ اسپنرن مان هڪ آهي.
هن 1988 ۾ چيناءِ (ان وقت جي مدراس) ۾ ويسٽ انڊيز خلاف پنهنجي پهرين ئي ٽيسٽ ميچ ۾ تاريخ ٺاھي. پهرين اننگز ۾ 8 وڪيٽون ۽ ٻي اننگز ۾ 8 وڪيٽون وٺي، هن ميچ ۾ مجموعي طور 136 رنز عيوض 16 وڪيٽون (16/136) حاصل ڪيون. اها ڪارڪردگي اڄ به پھرين ٽيسٽ مئچ ۾ ڪنهن به بالر جي سڀ کان بهترين ڪارڪردگي تسليم ڪئي وڃي ٿي.
هن ڀارت لاءِ 17 ٽيسٽ ۽ 18 ون ڊي (ODI) انٽرنيشنل ميچون کيڏيون. ٽيسٽ ڪرڪيٽ ۾ سندس نالي 66 وڪيٽون آهن.
لوڪل (ڊوميسٽڪ) ڪرڪيٽ ۾ سندس حصو اڃا به وڏو هو. هن فرسٽ ڪلاس ڪرڪيٽ ۾ 700 کان وڌيڪ وڪيٽون وٺي ڀارتي گهرو ڪرڪيٽ جي عظيم اسپنرن ۾ پنهنجي جاءِ ٺاهي.
بعد ۾ هن نيشنل سليڪٽر ۽ اسپن بالنگ ڪوچ طور پڻ ڀارتي ڪرڪيٽ لاءِ پنهنجون خدمتون پيش ڪيون.
پيدائش: 18 آڪٽوبر 1968، گورکپور
پهرين ئي ٽيسٽ ميچ ۾ 16 وڪيٽون وٺڻ جو عالمي رڪارڊ
ڀارت لاءِ 17 ٽيسٽ ۽ 18 ون ڊي ميچون
ٽيسٽ ڪرڪيٽ ۾ 66 وڪيٽون
فرسٽ ڪلاس ڪرڪيٽ ۾ 700 کان وڌيڪ وڪيٽون
نيشنل سليڪٽر ۽ ڪرڪيٽ ڪوچ طور خدمتون
اهي ٽيئي رانديگر سنڌي سماج جي صلاحيت، محنت، راندين واري جذبي (اسپورٽسمين شپ) جو اهڃاڻ آهن. ڀارتي ڪرڪيٽ جي تاريخ ۾ سندن حصي کي هميشه عزت ۽ فخر سان ياد رکيو ويندو.
”سنڌي انڊين ڪرڪيٽرن جو هي ورثو ايندڙ نسلن کي راندين، نظم و ضبط ۽ ملڪي خدمت لاءِ هميشه اتساهيندو رهندو.”
________________
(ذريعو: سائين سنڌيت فائونڊيشن جو انگريزي آرٽيڪل. ترجمو: جيمناءِ. ايڊيٽنگ: نصير اعجاز)
