جنگ جي پويان ھڪ ٻي خطرناڪ جنگ: غلط معلومات ڪيئن کٽي ٿي
نفسياتي جنگ جي شروعات هڪ گمراهه ڪندڙ هيڊ لائن سان ٿئي ٿي، تصوير ذريعي ان کي طاقت ملي ٿي، ۽ پوءِ اها هڪ مڃيل حقيقت بڻجي ويندي آهي.
ليکڪ: نوها بلعيد
دبئي: مان پنهنجي ڪار ۾ ويٺيس، هڪ لمحي لاءِ ترسيس… ۽ پوءِ مون کي احساس ٿيو: اها وڊيو فوٽيج پراڻي هئي، جنهن کي ٻيهر استعمال ڪري اهڙي نموني پيش ڪيو ويو هو ڄڻ ته اها ايران جي موجوده صورتحال سان تعلق رکي ٿي.
ان ئي گهڙيءَ ۾ اها ڳالهه واضح ٿي وئي ته اسان صرف اهڙي جنگ مان نہ گذري رهيا آهيون جيڪا ميزائلن سان وڙهي پئي وڃي. ان سان گڏ هڪ ٻي جنگ به هلي رهي آهي، جيڪا خاموش ۽ وڌيڪ خطرناڪ آهي. هڪ نفسياتي جنگ، جيڪا هڪ گمراهه ڪندڙ سرخين سان شروع ٿئي ٿي، حوالي کان هٽيل تصوير ذريعي زور پڪڙي ٿي، ۽ حيران ڪندڙ رفتار سان هڪ اهڙي شئي ۾ بدلجي وڃي ٿي جنهن کي ماڻهو سچ سمجهي قبول ڪري وٺن ٿا.
اصل خطرو صرف واقعن ۾ ناهي، پر ان ۾ آهي ته انهن کي ڪيئن پيش ڪيو وڃي ٿو، ڪيئن استعمال ڪيو وڃي ٿو ۽ ڪيئن شيئر ڪيو وڃي ٿو. سڀ کان وڏي ڪمزوري معلومات تائين پهچ ناهي پر ان ۾ شامل ٿيڻ يا انھيءَ جو حصو بڻجڻ آهي. بلڪل اها ئي ڳالهه آهي جنهن بابت نوم چومسڪيءَ خبردار ڪيو هو جڏهن هن دليل ڏنو هو ته ميڊيا صرف حقيقت کي رپورٽ نٿو ڪري؛ پر اها فعال طور تي حقيقت کي ترتيب ڏئي ٿي. هي جوئرجن هيبرماس جي ان نظريي جي به ياد ڏياري ٿي جنهن ۾ هن هڪ اهڙي عوامي شعور جو خواب ڏٺو هو جيڪو دليلن ۽ معتبر معلومات تي ٻڌل هجي. اهو شعور جيڪو اڄ جي دور ۾ اڳي کان وڌيڪ ڪمزور محسوس ٿئي ٿو.
اهڙي صورتحال ۾، غير جانبداري رڳو هڪ وهم بڻجي وڃي ٿي. هر شيئر، هر تبصرو، ۽ هر پوسٽ غير فعال ناهي. ها هڪ شرڪت آهي. هر عمل ادراڪ ۽ عقيدي جي هڪ وڏي جنگ ۾ حصو بڻجي ٿو.
تنهن ڪري، شايد هاڻي سڀ کان اهم سوال اهو ناهي ته ڇا ٿي رهيو آهي؟
بلڪه سوال هي آهي: اسان ان ۾ ڪيئن فرق ڪريون ته اصل ۾ ڇا ٿي رهيو آهي ۽ اسان کي ڇا مڃڻ تي مجبور ڪيو پيو وڃي؟
هن تلخ حقيقت مان ڪجهه سبق حاصل ٿين ٿا:
هر اها شئي جنهن تي “بريڪنگ نيوز” لکيل هجي، اها يقين جي لائق ناهي.
تصديق ڪرڻ هاڻي صرف هڪ اختيار ناهي، پر هڪ شهري ذميواري آهي.
رفتار معلومات ڏيڻ جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ آسانيءَ سان گمراهه ڪري سگهي ٿي.
انفرادي شعور ئي اجتماعي هٿ چراند جي خلاف دفاع جي پهرين لائن آهي.
هڪ اهڙي دور ۾ جتي سچ جو مقابلو گوڙ ۽ شور سان آهي، اتي سجاڳي هاڻي رڳو خاموش رهڻ جو نالو ناهي. اهو مزاحمت جو هڪ عمل آهي.
______________
نوها بلعيد ميڊيا ۽ ڪميونيڪيشن ۾ پي ايڇ ڊي ۽ پبلڪ لا ۾ ماسٽرز آهي.
ڏکڻ ڪوريائي خابرو اداري The AsiaN جي ٿورن سان
