سُر آسا: مايوسيءَ جي اونداهيءَ مان ڪڍي اُميد جي روشني ڏانهن وٺي ويندڙ سُر

سُر آسا جو هر لفظ هڪ روشني آهي، هر بيت هڪ راهہ آهي، ۽ هر پيغام هڪ اهڙو سچ آهي، جيڪو انسان کي پاڻ سان ملائي ٿو. اها ئي ڀٽائيءَ جي عظمت آهي، ۽ اهو ئي سر آسا جو لازوال روحاني راز آهي۔

حڪيم پريم چاندواڻي

سنڌ جي ڌرتيءَ تي جڏهن به روحانيت، عشق ۽ سچائيءَ جي ڳالهہ ٿيندي آهي، تڏهن هڪ نالو لازمي طور تي دل ۽ ذهن ۾ اُڀري ايندو آهي، ڀٽائيءَ جو. سندس رسالي جو هر سر هڪ الڳ جهان آهي، هڪ الڳ فڪر، هڪ الڳ پيغام. انهن سرن مان سُر آسا اهڙو سُر آهي، جيڪو اميد، جاڳرتا ۽ روحاني بيداريءَ جي هڪ روشن علامت طور سامهون اچي ٿو. آسا لفظ پاڻ ۾ ئي هڪ روشني، هڪ آس، هڪ انتظار ۽ هڪ يقين جو پيغام رکي ٿو.

سُر آسا کي جيڪڏهن رڳو لفظن جي صورت ۾ پڙهجي ته شايد اهو هڪ عام شاعري لڳي، پر جڏهن ان جي روح ۾ لهجي ٿو ۽  ان جي معنائن کي دل سان محسوس ڪجي، ته اهو سر انسان کي پنهنجي اندر جي دنيا سان ملائي ڇڏي ٿو. ڀٽائيءَ هتي رڳو عشق مجازيءَ جي ڳالهہ نٿو ڪري، پر هو عشق حقيقيءَ جي راهہ ڏيکاري ٿو، اهو عشق جيڪو انسان کي پنهنجي خالق سان ڳنڍي ٿو.

سُر آسا جو سڀ کان وڏو راز اهو آهي تہ اهو انسان کي مايوسيءَ جي اونداهي مان ڪڍي اميد جي روشني ڏانهن وٺي وڃي ٿو. ڀٽائيءَ چوي ٿو تہ زندگيءَ جا رستا ڪيترا بہ ڏکيا ڇو نہ هجن، پر جيڪڏهن انسان جي دل ۾ سچائي ۽ يقين جي شمع ٻري رهي آهي، تہ هو هر اونداهيءَ کي مات ڏئي سگهي ٿو. اهو ئي سر آسا جو پيغام آهي، اهو ئي اُميد جو ڏيئو جيڪو انسان کي اڳتي وڌڻ جو حوصلو ڏئي ٿو.

روحاني طور تي سر آسا انسان کي هڪ اهم سبق ڏئي ٿو: انتظار ۾ به هڪ عبادت آهي. جڏهن انسان ڪنهن مقصد لاءِ صبر سان انتظار ڪري ٿو، جڏهن هو پنهنجي خواهشن کي وقت جي حوالي ڪري ٿو، تڏهن هو اصل ۾ پنهنجي اندر جي صفائي ڪندو رهندو آهي. ڀٽائيءَ جي نظر ۾ اهو انتظار رڳو دنياوي ڪاميابين لاءِ نه، پر پنهنجي اندر جي سچ تائين پهچڻ لاءِ آهي.

سُر آسا ۾ عورتن جا ڪردار به خاص اهميت رکن ٿا. اهي رڳو ڪردار ناهن، پر علامتون آهن صبر جون، وفا جون، ۽ سچائيءَ جون. اهي اسان کي سيکارين ٿا ته محبت رڳو لفظن جو نالو ناهي، پر اها هڪ قرباني آهي، هڪ جدوجهد آهي، هڪ اڻٿڪ سفر آهي. انهن ڪردارن وسيلي ڀٽائيءَ اهو پيغام ڏئي ٿو ته جيڪو به سچو عاشق آهي، اهو ڪڏهن به پنهنجي راهہ تان نه هٽي، ڀلي ڪيتريون به آزمائشون ڇو نه اچن.

سُر آسا جو ٻيو وڏو روحاني راز جاڳڻ آهي. ڀٽائي بار بار انسان کي سڏي ٿو ته هو غفلت جي ننڊ مان جاڳي. دنيا جي رنگينين ۾ گم ٿي وڃڻ آسان آهي، پر پنهنجي اصل مقصد کي ياد رکڻ ڏکيو آهي. اهو سر انسان کي ياد ڏياري ٿو ته زندگي هڪ امتحان آهي، ۽ هر لمحو هڪ موقعو آهي پاڻ کي بهتر بڻائڻ جو.

ڀٽائيءَ جو فلسفو اهو به ٻڌائي ٿو ته انسان جي اندر ئي سڀ کان وڏو راز لڪل آهي. جڏهن انسان پنهنجي اندر ۾ جهاتي پائيندو آهي، جڏهن هو پنهنجي نفس سان مقابلو ڪندو آهي، تڏهن ئي هو اصل سچ تائين پهچي سگهندو آهي. سر آسا انهيءَ اندروني سفر جي دعوت آهي اهڙو سفر جيڪو انسان کي پنهنجي اصل سڃاڻپ ڏانهن وٺي وڃي ٿو.

اڄوڪي دؤر ۾، جتي انسان بيچيني، پريشاني ۽ مايوسيءَ جو شڪار آهي، سُر آسا جو پيغام وڌيڪ اهم ٿي وڃي ٿو. اهو اسان کي سيکاري ٿو تہ اميد کي ڪڏهن بہ نہ ڇڏيو، سچائيءَ کي پنهنجو ساٿي بڻايو، ۽ پنهنجي اندر جي آواز کي ٻڌو. دنيا جي شور ۾ پنهنجي دل جي صدا کي وسارڻ ئي سڀ کان وڏي غلطي آهي.

سُر آسا اسان کي اهو سبق ڏئي ٿو ته زندگيءَ جو اصل مقصد رڳو جيئڻ نہ، پر سمجهڻ آهي، پنهنجي وجود کي، پنهنجي خالق کي، ۽ پنهنجي راهہ کي. جڏهن انسان اهو سمجهي وڃي ٿو، تڏهن ئي هو حقيقي معنيٰ ۾ زنده ٿئي ٿو.

سُر آسا جو هر لفظ هڪ روشني آهي، هر بيت هڪ راهہ آهي، ۽ هر پيغام هڪ اهڙو سچ آهي، جيڪو انسان کي پاڻ سان ملائي ٿو. اها ئي ڀٽائيءَ جي عظمت آهي، ۽ اهو ئي سر آسا جو لازوال روحاني راز آهي۔

ڀٽائي سرڪار فرمائي ٿو ته

لوچان ٿي لاحد ۾، هاديء لهان نه حد،

سپريان جي سونهن جو، نه ڪو قد نه مد،

هت سڪڻ بي عدد، هت پرينء پرواھ ناھ ڪا۔

نه ڪا ابتدا عبد جي، نه ڪا انتها،

سي وڃڻ کي ويا، جن نه سڃاتو سپرين۔

جان جان پسين پاڻ کي، تان تان ناھ سجود،

وڃائي وجود، تهان پوء تڪبير چئؤ۔

جان جان پسين پاڻ کي، تان تان ناھه نماز،

سڀ وڃائي ساز، تهان پوء تڪبير چئؤ۔

مون کي اکڙين، وڏا ٿورا لائيا،

ته پڻ پرين پسن، کڻان جي کر سامهون۔

         (جيئي لطيف)

_________________

حڪيم پريم چاندواڻي شاعر ۽ ڪالم نگار آھي. ھُو لاڙڪاڻي ضلعي جي شھر ڏوڪريءَ ۾ رھي ٿو