جڏهن انسان پنهنجي حق لاءِ آواز اٿارڻ ڇڏي ڏئي، جڏهن هُو سماجي بُراين کي ڏسي اکيون ٻوٽي ڇڏي، ۽ جڏهن سندس اندر جي تڙپ ختم ٿي وڃي، ته سمجهو ته مماتي يعني موت جو عمل شروع ٿي چڪو آهي.
حڪيم پريم چاندواڻي
ڪائنات جو سمورو نظام هڪ اڻ کٽ تحرڪ ۽ مسلسل سفر جو نالو آهي. جنهن گهڙيءَ هيءُ تحرڪ بيھي ويو، تنهن گهڙيءَ هيءُ جهان هڪ بي معنيٰ کنڊر بڻجي ويندو. زندگيءَ جي لغت ۾ جمود يا خاموشيءَ جو ڪو به مثبت وجود ناهي، ڇو ته جيڪو بيهجي ويو اهو ڄڻ ته مري ويو. فطرت جو هر ذرو اسان کي اهو ئي سبق ڏئي ٿو ته بقا صرف ان جي آهي جيڪو روان دوان آهي.
زندگي: مسلسل جدوجهد جو نالو
زندگي ڪنهن بند تلاءُ جو نالو ناهي، پر اها ان وهڪري جو نالو آهي جيڪو پنهنجو رستو پاڻ ٺاهيندو آهي. جڏهن اسان چئون ٿا ته تحرڪ معنيٰ حياتي آهي، ته ان جو مقصد صرف جسماني چرپر ناهي، پر ان جو اصل مقصد فڪري، شعوري ۽ عملي ارتقا آهي.
* فڪري تحرڪ: نوان خيال، نيون سوچون ۽ علم جي جستجو.
* عملي تحرڪ: سماجي بهتري، محنت ۽ پنهنجي مقصدن لاءِ جاکوڙ.
* روحاني تحرڪ: پنهنجي نفس جي اصلاح ۽ انسانيت جي خدمت جو سفر.
تاريخ شاهد آهي ته جن قومن تحرڪ کي پنهنجو شعار بڻايو، انهن ئي آسمان جي بلندين کي ڇهيو. ان جي برعڪس، جن به تغافل، سستي ۽ جمود کي اختيار ڪيو، اهي وقت جي بي رحم لهرن ۾ غرق ٿي ويون.
خاموشي: زنده درگور ٿيڻ جو عمل
هتي خاموشيءَ مان مراد زبان جو سڪوت ناهي، پر اها مصلحت پسند خاموشي ۽ ذهني ڄمار آهي جيڪا انسان کي زنده هوندي به لاش بڻائي ڇڏيندي آهي. جڏهن انسان پنهنجي حق لاءِ آواز اٿارڻ ڇڏي ڏئي، جڏهن هو سماجي براين کي ڏسي اکيون ٻوٽي ڇڏي، ۽ جڏهن سندس اندر جي تڙپ ختم ٿي وڃي، ته سمجهو ته مماتي يعني موت جو عمل شروع ٿي چڪو آهي.
جمود هڪ اهڙو زهر آهي جيڪو انسان جي صلاحيتن کي ايئن کائي ويندو آهي، جيئن زنگ/ڪٽ لوهه کي کائي ويندي آهي.
خاموشي ان گهڙيءَ به موت جي برابر آهي جڏهن انسان پنهنجي خوابن جو پيڇو ڪرڻ ڇڏي ڏئي. جيڪو انسان اڄ کان سڀاڻي کي بهتر بنائڻ لاءِ ڪوشش نٿو ڪري، اهو دراصل پنهنجي وجود جي نفي ڪري رهيو آهي.
ارتقا جو سفر
اسان پنهن جي چوڌاري نظر ڦيرايون، سج، چنڊ، ستارا ۽ سيارا، سڀ هڪ مقرر رفتار سان تحرڪ ۾ آهن. درياهه جو پاڻي جيستائين وهندو رهي ٿو، تيستائين مٺو ۽ حياتي بخش هجي ٿو، پر جيئن ئي ڪنهن کڏ ۾ بيهي وڃي، ته ان ۾ گندگي ۽ بدبوءِ پيدا ٿي ويندي آهي. انساني ذهن ۽ جسم جو به ساڳيو حال آهي.
اسان کي گهرجي ته:
* پنهنجي مقصد کي زنده رکون: بي مقصد زندگي خاموشي آهي.
* محنت کي عبادت سمجهون: هر قدم اڳتي وڌڻ جي ڪوشش ڪريون.
* تبديليءَ کي قبول ڪريون: جيڪو وقت سان گڏ نٿو بدلجي، اهو وقت جي صفحي تان ميسارجي ويندو آهي.
مختصر طور تي، زندگي نالو ئي لهرن سان لڙڻ ۽ واڪن سان وڙهڻ جو آهي. خاموشي ۽ ٺهراءُ ته قبرستان جو مقدر آهن. جيڪڏهن اسان چاهيون ٿا ته اسان جو نالو زنده رهي، ته اسان کي پنهنجي عمل ۾ تيزي، سوچ ۾ وسعت ۽ جذبي ۾ تحرڪ پيدا ڪرڻو پوندو. ياد رکو، رڪجي وڃڻ مرڻ جي برابر آهي، ۽ هلندو رهڻ ئي اصل زندگي آهي.
خاموشي آ، موت برابر،
بي ست آهي، فوت برابر۔
_______________
حڪيم پريم چاندواڻي شاعر ۽ ڪالم نگار آھي. ھُو لاڙڪاڻي ضلعي جي شھر ڏوڪريءَ ۾ رھي ٿو
